Huis voor de kunst | Het geheim van het Mauritshuis afl. 3

00:00:02: Parijs, achtien vijftien.

00:00:05: In de imposante zalen van het Louvre heerst chaos.

00:00:09: Het museum wordt omsingeld door een enorme groep Nederlandse soldaten.

00:00:14: Het moet er wel honderden zijn geweest om zo'n groot gebouw als het Louvre te kunnen omsingenen.

00:00:19: Ze zijn er met maar één missie... ...het terughalen van de kostbare kunstcollectie van stadhouder... Willem Vijf.

00:00:27: Er werd een inventarislijst meegenomen en ze gingen dus door het museum heen op zoek naar schilderijen die op de inventaris lijst stonden.

00:00:35: Op de achterkant van schildere rijen die gestolen zijn door de Franse staat stad, dus van de collectie van De Stadhouder.

00:00:40: Dus in combinatie met de inventarislijs van oh we missen een Rubens.

00:00:43: Nou de Rubensstad?

00:00:45: Oké.

00:00:45: Die mag, die kan

00:00:46: eens mee.

00:00:48: Je hoort Vera Bos, projectleider programmering Mauritshuis Langzamaan werken de soldaten zich een weg door het pand Met als hoofddoe het vinden van de stier van Paulus Potter.

00:01:00: Het kunstwerk is een van de velen die de Franse twintig jaar eerder geroogde hebben uit Nederland.

00:01:06: Er heersten in die periode grote onges in ons land.

00:01:09: Het idee van vrijheid, gelijkheid en boederschap was overgewaaid vanuit de Franserevolutie... ...en wij, de Nederlanders wilde niet langer leven onder het jukk van de rijke stadhouders.

00:01:20: Met hulp van Franse revolutionaire troepen werd de stadhouder Willem V, verjaagd en moest hij zijn geliefde kunstcollectie achterlaten in zijn persoonlijke galerij.

00:01:30: Galerij Prins Willem Vijf.

00:01:33: Daar werd sinds zeventienvirenzeventig een enorme collectie bijzondere schilderijen toegesteld voor gewone burgers... ...en werd daarmee het eerste openbare museum van Nederland.

00:01:46: En op die bijzondere schilderiën valt dan al snel het oog.

00:01:51: Vanuit het perspectief van de Franse was het niet per se roof, het was gewoon van hun.

00:01:55: Op dat moment helpen ze de Nederlanders om hun vrijheid te krijgen en als beloning nemen ze... ...de

00:02:04: schilderijen mee.

00:02:20: Als Willem I, de zoon van Willem V, de eerste koning der Nederlanden wordt.

00:02:25: Hij besluit die gestolen kunstwerken onze Nederlandse trots direct terug te halen.

00:02:31: En dat brengt ons dus bij het Louvre... maar de Nederlandse soldaten door de imposante zalen recht op hun doel aflopen.

00:02:39: De Eregalerij!

00:02:40: Daar hangt namelijk een van de belangrijkste werken op hun lijst.

00:02:44: De Stier van Paulus Potter.

00:02:47: Een gigantisch schilderij van Twee, drie bij drie, vier meter.

00:02:52: En dat hij er hangt is best bijzonder.

00:02:55: Dus tussen allemaal hele historisch stukken veldslagen... hele bombastische, reuzachtige schilderijen.

00:03:03: En er hangt dan ineens de stier van Paulus Potter... ...van een stier die op een veld staat met daarnaast een boeren en een koel en wat schaapjes?

00:03:10: Maar waarom kan je daar in de Eregalerij te handelen?

00:03:12: Omdat

00:03:12: het zo'n groot schildrij is.

00:03:13: Een groot kant was gebruik je meestal voor een groot verhaal.

00:03:17: Ja.

00:03:17: Dat maakt dit schildrijk zo bijzonder.

00:03:19: Het is een allerdaags verhaAL maar dan naar een monumentaal formaat afgemeten.

00:03:27: En ze wilde, logischerwijs niet zomaar afscheid nemen van dit schilderij.

00:03:35: Maar gelukkig had de Nederlanders... ...niet voor niets soldaten meegenomen op deze missie.

00:03:40: En op een gegeven moment trekt één van de soldaten die mee zijn met de Nederlandse kant... ...trekt hun zwaard en die dreigt dus daarmee en op die manier wordt de stier meegenommen.

00:03:52: Drie hele dagen hebben De Nederlanders nodig om het loevre door te spitten op zoek naar de gestolen werken.

00:03:59: De buit na dag drie ruim honderdertig kunstwerken.

00:04:03: De werken worden vervolgens eenvoudig verpakt, vaak gewoon met een paar doeken er omheen en hub op paard- en wagen geladen.

00:04:10: Dat de meeste werken zo professorisch vervoerd worden zou nu menig museumdirecteur spontaan een hartverzakking bezorgen.

00:04:18: Maar gelukkig blijft de schade beperkt.

00:04:21: Hier en daar worden wat sporen van het tocht ontdekt bij een latere restauratie maar de werken komen in ieder geval veilig en grote deels ongeschonden aan... ...in Den Haag.

00:04:31: Deze terugkeer markeert een nieuw begin voor Nederland, en als nieuw onderkomen voor de schilderijen valt het oog van Kooling-Wilhelm I al snel op Het Mauditshuis.

00:04:50: Dit is Het Geheim Van Het MAUDITSHUIS.

00:04:53: Een podcast van nationale Nederlanders partner van het Mauditshuis.

00:04:58: Mijn naam is Splinter Sabot en ik neem je mee door de geschiedenis van een stadsbeleisende zeventiende eeuw tot een leeggehaald museum in de Tweede Wereldoorlog.

00:05:13: In de vorige aflevering had het over hoe het Mauditshuis naar een verwoestende brand werd herbouwd en eigenlijk aan zijn nieuwe leven begon.

00:05:21: De rol van Nederland als diplomatiek centrum neemt af... ...en het MAUDITSHUIS is beschikbaar eigenlijk voor een nieuw doel.

00:05:28: Kortstondig wordt het voor allerlei verschillende dingen gebruikt.

00:05:31: Het is even een zittingskamer, voor de krijgsraad en later... ...is ook een wiskundige en militaire kweekschool.

00:05:37: Maar ja dat de alocatie en de pracht- en praal van het Mauritshuizendgebouw daarmee niet optimaal benut worden?

00:05:43: Dat is duidelijk!

00:05:45: En dan veranderde iets want dan komt koning Willem Eendenhaag binnenrijden met een hele lading prachtige schilderijen.

00:05:53: Dit is De Derde Stop in onze tijdreis Een huis voor de kunst.

00:06:00: In XVIII kom er dus ruim honderdertig schilderijen aan in Nederland die je niet zomaar even ergens ophangt.

00:06:07: Judith Nieessen, hoofdcollectie en wetenschap bij het Mauritshuis weet alles over de totstandskoming van de collectie van het Mauritshuis... ...en ze neemt me mee naar de tijd waarin koning Willem I de perfecte plek voor de schilderaaien zocht.

00:06:21: In aandachtensestien besloot koning Willem I om de collectie aan de staat te schenken, wilde heel graag een koninklijk kabinet van scheelderijen.

00:06:31: Onder Lodewijk-Napolianmas het Rijksmuseum eigenlijk al opgericht, dus hij wilde een soort tegenhanger bijna.

00:06:38: Dat was in eerste instantie ook weer gewoon in de galerij Prince.

00:06:41: Willem V hing dat maar dat bleek al snel veel te klein te zijn.

00:06:45: Eén van de belangrijkste reinen dat Willem II zo wilde uitpakken met dit museum was de identiteitscrisis waar Nederland na een turbulente tijd inwas gestort.

00:06:56: Tussen zeventien vijfnechttig en achttientvijftien heeft Nederland namelijk houd je vast, maar liest vijeferscheerende staatsvormen gekend.

00:07:05: Vijf!

00:07:06: We beginnen als land onder leiding van een stadhouder van de familie van Oranje dan gaan we naar de Batafse Republiek Vervolgens naar een opgelegde koning vanuit Frankrijk, daarna naar een gedwongen inlijving... ...in het Franse Rijk en dan uiteindelijk na ondervankelijkheid als gevolg van de slag om Waterloo.

00:07:25: Dus in het begin van de negentiende eeuw ben Nederland zichzelf totaal opnieuw uitgaan vinden?

00:07:30: Groot-Britannia begint net een hele prominente heerser te worden op het wereldtourneel wat Nederland natuurlijk daarvoor was.

00:07:37: De VOC is net vergeten gegaan dus ook daar kunnen ze zich niet meer aan onttrekken.

00:07:41: Dus wat zijn we nu?

00:07:43: Willem I had dus een duidelijk doel met zijn nieuwe museum voor ogen.

00:07:48: Om een nieuw nationalistisch verhaal te vertellen... ...met nieuwe helden en ook de zeventiende eeuw als een soort eikpunt van een Nederlandse geschiedenis te gebruiken.

00:07:57: Dit was de Nederlandse gloriteit volgenders die negentiende euwen is.

00:08:01: Nou, omdat een beetje vorm te geven wordt er in het Mauritshuis II-museum gesticht.

00:08:06: De ene is het Koninklijk Kabinet van Schilderijen dat wordt gevestigd op de bovenste verdieping bij het seventeen eeuws in Nederlandse schilderije En op de begraande grond wordt het Koninklijke Kabinet van Zeldzaamheden gesticht.

00:08:16: Dat is het eerste volkenkundigmuseum van Nederland.

00:08:24: In die tijd is het museum alleen overdag te bezoeken, bij daglicht.

00:08:28: Er is immers nog geen elektriciteit.

00:08:31: en op de benedenverdieping stap je... ...het Koninklijk Kabinet Van Zeldsaamhede binnen zoals het werd genoemd.

00:08:37: En daar word je, ja ik zou bijna willen zeggen, letterlijk overdoonderd door wat niet!

00:08:42: door eigenlijk van alles.

00:08:44: Overal waar je kijkt, zie je voorwerpen over de hele wereld.

00:08:48: Eerst loop je door twee zalen over China met enorme porcelijne vazen... vervolgens bukken je onder een kajak door die aan het plafond hangt en sta je versteld van poppen in bijzondere klederdracht.

00:09:00: Vervolgens een zaal over Japan.

00:09:02: En dat is een belangrijke want nergens was op dat moment één van de weinige landen die met Japan kon handelen.

00:09:09: Handelsrelatie werd in een museum uiteraard graag... ...een tikkeltje groot wanneer gezet dan die eigenlijk was.

00:09:16: Natuurlijk weer om die Nederlandse trots aan te wakkeren!

00:09:19: En dan de laatste zaal in de tentoonstelling, een zaal over onze eigen Volkshelden.

00:09:26: Hier werd alles echt alles uit de kast gehaald om de Volkshelde te heren.

00:09:31: Ook als het verhaal niet helemaal bleek te kloppen.

00:09:34: Er lag bijvoorbeeld een hoed die Willem van Oranje droeg toen hij in fifteen-vierendtachtig... ...in Delf werd neergeschoten.

00:09:42: Of nou ja, dat moest de bezoeker geloven!

00:09:45: Het was namelijk eigenlijk de hoed van Ernst Casimir,... ...een lid van de Friesentak van de Oranjes, die in zestien-tweeën-dertig, dus heel veel later... ...tijdens het beleggen van Roermond werd getroffen door een kogel terwijl hij door de loop gaven liep.

00:09:58: Maar dat is natuurlijk een veel minder spectaculair verhaal.

00:10:02: Kortom, er was echt... van alles te zien en dat was ook precies de bedoeling verteld Vera.

00:10:08: De

00:10:09: directeur destijds stuurde brieven naar zijn mensen in z'n netwerk die op verschillende plekken in het wereld zaten van oh, stuur maar alles wat je tegenkomt ik wil transport prima betalen want hij wou de hele wereld... ...in het Mauritshuis stoppen.

00:10:23: Dat is natuurlijk een beetje naïef eigenlijk maar het is een hele mooie negentiende eeuwse manier van denken.

00:10:28: als je maar zo veel mogelijk verzamelt of zo weinig mogelijk vierkante meter dan kan je de hele Wereld.

00:10:34: Dus het stond echt helemaal vol.

00:10:37: Dus van top tot teen, gevuld met spullen?

00:10:39: Ja,

00:10:39: tienduizend objecten.

00:10:40: Tienduist objecten?

00:10:41: Ja.

00:10:42: Maar dan ga je toch duizelen als je.

00:10:43: die bezoekers gingen hier massaal heen... maar die kwamen denk ik ook naar buiten met hem.

00:10:46: Oh my God, heb ik veel gezien!

00:10:47: Nou zeker en moet je dat voorstellen in een tijd zonder internet.

00:10:53: En zonder tv en zonder telefoon zeg maar.

00:10:56: Kijk wij als moderne mensen kijken daar nu naar en denken oh ja man de politief is misschien een zwaar woord.. Je ziet dat met de objecten die daar tentoog gesteld wordt, een nationalistisch verhaal uiteindelijk wordt verteld.

00:11:09: Maar voor die negentiende eeuwers wisten gewoon niet wat ze zagen omdat ze nog nooit zo veel objecten uit de hele wereld waar je helemaal niet zelf naartoe kon reizen ineens kon zien.

00:11:21: Op zo'n plek ging er echt een wereld voor je open.

00:11:23: Het kabinet maakt indruk door zijn overweldigende hoeveelheid maar precies dat gegeven vormt ook de bron van een goede kritiek.

00:11:32: Voorop in die kritiek gaat Victor de Sturs, die later een van de belangrijkste plejpenzorgers voor het behoudt... ...van Nationaal Erfgroed zou worden.

00:11:40: In XVIIIII- VIIIII schrijft hij namelijk een epistool waarin hij vakundig en ook een beetje vals en vilijn... ...de Nederlandse monumentenzorgen afvakkelt of eigenlijk afbrand.

00:11:53: Over het Koninklijk Kabinet van Zeldzaamheden is hij duidelijk.

00:11:57: Als God Annoog had bevolen twee voorwerpen van elke soort te nemen en hem de tijd niet gegund had ze netjes ter ang schikken, dan geloof ik dat men een rommel verkregen zou hebben die met deze verzameling enige overeenkomst had.

00:12:13: Niet scheef daarvan een beter denkbeeld dan de bespotterlijke kathaliges van het museum.

00:12:20: Ja en De Sturs is lang niet de enige die commentaar heeft op het kabinet van Zeldzaamheden.

00:12:26: Ook andere mensen vinden het veel en veel terommelig... ...en eigenlijk niet waardig aan een stadspalijs- en museën.

00:12:33: In XVIIIVII wordt er uiteindelijk besloten om met kabinet van zelfsvermeden te sluiten.

00:12:39: De voorwerpen worden verspreid over andere musea, dat is een belangrijk moment volgens Vera.

00:12:44: In het Mauditshuis wordt het op de moment een scheiding gemaakt in de enorme hoeveelheid spullen.

00:12:49: Die beslissingen hebben een blijvende impact op hoe we vandaag gedag naar kunst en erfgoed kijken!

00:12:55: En dus Nederlandse objecten en objecten uit Azië, die zijn naar het Rijksmuseum gegaan... ...want die werden gezien als kunst met de hoofdletter K. En andere objecten werden als volkenkundige objecten gezien... ...als etnografische objecten niet van een zo'n verheven waarde als kunste.

00:13:13: volkkunnig museum in Leiden gegaan.

00:13:15: De enigszins, negentiende eeuwse, misschien na ons perspectief... ...enigszingsarbitraire keuzes hebben nog steeds invloed op hoe het museaal landschap van Nederland er nu uitziet.

00:13:24: Wat wij zien als kunst en wat wij zien... ...als volkkundige objecten die je mag bestuderen... ...in plaats van objecten dat je moet

00:13:32: bewonderen.".

00:13:33: Met de sluiting in XVIII-Vijvenzeventig van het Kabinet van Zeldzumheden... ...komt de benedenverdieping van het Maalitshuis vrij!

00:13:40: De perfecte plek om nog meer mooie schilderijen te kunnen tonen.

00:13:44: Het buzemen heeft ondertussen namelijk niet stilgezet.

00:13:47: Door de jaren heen worden er belangrijke stukken opgezocht en ook gekocht.

00:13:52: En ja, die komen vaak dankzij onze goed gezinde vriend Koningin Willem I in het Mauritshuis terecht.

00:13:58: Vertelt Judith.

00:14:00: Officiëel was hij niet de enige die besloot over de aankoop van schildereien maar... In praktijk bleek toch wel dat hij daar een behoorlijk dikke stempel op drukte en dus een aantal schilderijen ook oormerkten die aangekocht werden voor de staat der Nederlanden.

00:14:18: Waarvan je ook zou kunnen denken, waarom gaat het niet naar het Rijksmuseum?

00:14:21: Dan drong hij er toch eigenlijk wel op aan dat het naar het Mauritshuis

00:14:23: ging Omdat hij dan wilde dat het Maalshuis Allure kreeg of zo.

00:14:27: Dat uitschaling moest krijgen?

00:14:28: Ja,

00:14:28: inderdaad.

00:14:29: Dat was toch een beetje... Dat vond ie wel belangrijk.

00:14:31: Ik denk ook omdat-ie toch persoonlijk zijn naam daar aan verbonden had.

00:14:34: Het was de slot, dit koninklijke kabinet.

00:14:37: Het is natuurlijk onze eerste koning dus ik denk dat dat ook wel een status iets was.

00:14:42: Zo gaat er bijvoorbeeld bij de anatomische les van Dr.

00:14:45: Nicola Stulp van Rembrandt.

00:14:47: Dat door de staat wordt aangekocht in eighteen acht en twintig.

00:14:51: In de aanbevelingsbrief van het directeur van het Rijksmuseum, Cornelis Apostol was dat, is duidelijk te merken... ...dat hij eigenlijk verwacht dat het naar zijn museum zou gaan.

00:15:01: Want ja, het rijks museum!

00:15:03: Maar helaas voor hem kies de koning toch voor het Mauritshuis.

00:15:08: Dit zolderij is trouwens nog steeds te zien in zaal negen van het Mauritshuis.

00:15:13: Ben je nu al nieuwsgierig?

00:15:14: Klik dan op de link in de shownotes.

00:15:16: daar vindt je trouwends veel werken die we deze afleverin bespreken.

00:15:21: De collectie breidt zich dus langzaam steeds verder uit en blijft niet onopgemerkt.

00:15:27: Veel kunstenaars bezoeken het museum om inspiratie op te doen, waaronder, let op, Vincent van Gogh.

00:15:34: In de brieven schrijft hij over de schoonheid van het Schilderij.

00:15:37: gezicht op Haarlem met bleekvelden... ...van Jacob van Ruisdaal.

00:15:41: Als jij dus bij een bezoek aan het Mauritshuis in zaal twaalf, want daar hangt het schilderijn nu voor dat schilderei staat dan weet je dat ruim een eeuw eerder Vincent van Gogh, de goopmeester zelf, precies naar datzelfde schilderijkeek.

00:15:59: Vanaf aartien dertig breekt er gappig genoeg een periode aan... ...van bijna zestig jaar waarin er amper nieuwe werken worden aangekocht.

00:16:07: Maar dat alles verandert in aartiens negen-tachtig met de komst van een nieuwe directeur.

00:16:13: Abraham Bredius.

00:16:15: Hij is ook de eerste kunsthistoriker, zeggen we dan toch maar even die een museumdirecteur werd.

00:16:19: Daarvoor waren het toch vaak... kunstenaars of mensen van Adel die het als een bijbaan deden.

00:16:27: Of iemand was hoge ambtenaar en deed dat museum daar gewoon een beetje bij, maar hij is de eerste die echt alleen maar bezig is eigenlijk met dat museum... ...en ook met het aankoopbeleid daarvoor.

00:16:38: En een enorme kenner waaronder Rembrandt, daar weet-ie ontzettend veel van.

00:16:43: Hij ziet ook heel veel, hij reist heel veel.

00:16:47: Ja en deze Bredius heeft echt een gevoel voor kunst!

00:16:51: Hij besluit het museum eens verlink onder handen te nemen en hangt alle werken een stuk ruimer op.

00:16:57: En met een idee natuurlijk, want nu krijgt elk werk veel meer aandacht... ...en begint het ook steeds meer op het Marit's huis van nu te lijken.

00:17:05: Ook heeft Bredius een geheel eigen strategie om een museum vol te krijgen met topstukken.

00:17:10: Ik denk waar hij heel erg naar gekeken heeft en wat vrij nieuw was voor die tijd.

00:17:14: Doordat hij zoveel reist en een enorm netwerk had internationaal,... Zorgde hij er ook voor dat er bruiklenen naar het museum toe kwamen.

00:17:25: Dus belangrijke bruiklenen, wat je nu nog wel eens ziet... ...dat je zelf bijvoorbeeld het geld niet hebt om iets aan te komen.

00:17:31: Dat je zegt van hé en particulier zeg jij maar ik wil het wel aan je lenen.

00:17:34: Ja dat is natuurlijk fantastisch.

00:17:37: Waardoor je toch iets kunt tonen op zaal waarvan jezelf denkt dit is een dit missen binnen de collectie.

00:17:42: Nou dat deed hij eigenlijk.

00:17:43: daar was hij heel actief in.

00:17:44: Hij had geld dus hij kocht zelf ook aan hetzelfde grote collectiedeel daarvan.

00:17:48: dat ervans nu het cinemuseum Bredi is.

00:17:52: Die leende hij ook uit aan het museum en leende ook schilderijen uit die uiteindelijk gelegerteerd zijn aan het Museum, waaronder een aantal rembrands... Dus op die manier wist hij die collectie ook te versterken.

00:18:04: En daarnaast deed hij dat ook aan de hand van een aantel hele belangrijke aankopen.

00:18:15: Een goede aankoop doen is natuurlijk goud waard voor een museumdirector.

00:18:19: En een directeur speurt dan ook de kunstveiling af op zoek naar een paal.

00:18:23: Bredius is daar enorm goed in en dat is best knap, want in zijn tijd voor het bestaan van de internet... ...is de wereld van kunstveilingen nog best een riemzinnige wereld.

00:18:33: Je moet een beetje als een Sherlock Holmes te werk gaan.

00:18:36: Je kunt niks online vinden maar je moet die juiste mensen kennen!

00:18:40: Het is echt nog het wilde westen van de kunstwereld waar allemaal ontdekkingsreizigers... ...de mooiste werken proberen te verkrijgen op veilingen achter, jawel, gesloten deuren.

00:18:51: Iemand die hier alles over weet is Jop Ubbens.

00:18:54: Hij heeft dertig jaar bij een belangrijk feilinghuis gewerkt en is nu zelfstandig kunstadviseur.

00:19:00: Hij neemt mij als buitenstaande mee in die toch wel mysterieuze wereld.

00:19:06: Als ik aan kunstfeilingen denk, dan denk ik aan deftige miljonairs... ...die miljoenen bieden op mooie werken.

00:19:12: Ik denk dan niet direct aan het museum!

00:19:15: Maar Jop vertelt me dat het niet zo gek is, want in tijden van Bredius werd negen-tug procent verkocht aan handelaren en dus niet aan musea.

00:19:24: Voor musea is het maar lastig om er tussen te komen.

00:19:27: Museen hebben niet meteen het geld paraat.

00:19:31: Dus als ze een veiling komt dan komt het meestal drie, vier weken vanaf de vorige, komt dat op de markt ...wordt het bekend gemaakt en dan is de museum misschien geïnteresseerd... ...maar dan moeten ze fondsen gaan werven, we moeten kijken of ze nog dingen in oorlogskas hebben.

00:19:42: Of de winkel goed genoeg gelopen heeft om geld te hebben.

00:19:45: dus dat is heel moeilijk voor een musea.

00:19:47: Dus ze verkopen vaak later op bij de handelaar die dat gekocht

00:19:51: heeft.

00:19:51: Echt waar?

00:19:51: Ja

00:19:52: ja, op beursen vaak.

00:19:53: Omdat

00:19:53: ze het niet rond kunnen krijgen snel?

00:19:55: Op dat

00:19:55: moment hebben ze dat geld niet liggen.

00:19:57: En was er aan het gevolgen van als je daarna bij die handleavond op moet bevonden?

00:19:59: Dat je veel mijn geld moet betalen.

00:20:01: Gewoon echt winst natuurlijk!

00:20:03: Dit doet het niet.

00:20:04: Het is geen liefde werken uit papier, hè?

00:20:05: Nee,

00:20:06: het is gewoon een big business.

00:20:10: Ook als het museum aanklopt dan wordt daar gewoon de hoofdwijs voor gevraagd zeker een naam.

00:20:13: Nou,

00:20:13: hoofdwijs en er wordt er wel... Verkoop aan de museum is altijd een goede referentie van handelaar, vind ik ook.

00:20:21: Omdat je dan blijkbaar die goeie spullen hebt die museaal zijn.

00:20:25: Dus die iedereen wil zien en die passen en die belangrijk zijn.

00:20:28: En gewaardeerd worden

00:20:29: zo.

00:20:33: Je vraagt natuurlijk wel je marge,

00:20:35: je winst.

00:20:36: En muziek soms doe je water en wijn denk ik want de museum is toch wel best fijn als je aan maushuizen koopt.

00:20:40: Dat is

00:20:41: toch goed voor jou?

00:20:42: Dan kan je zeggen ik heb aan het maushuis gekocht.

00:20:44: Dus dat heeft ook een dubbel agenda natuurlijk.

00:20:46: Ja die naam dus wij zijn van het Mauritshuis kan dus bij een handelaar zeker een voordatje opleveren want hij weet kun je een betere deal binnen slepen.

00:20:55: maar helaas is die naame tijdens een vijling juist niet zo handig.

00:20:59: Ik weet dat het museum, een belangrijk museum is zeker maar ook kleine museum.

00:21:03: handelaren zoals ik... ...maar ook andere inschakelen om voor hen te bieden.

00:21:07: Want

00:21:08: anonymiteit?

00:21:09: Dus men wil niet weten dat het Maurits huis geïnteresseerd is want dat geeft een paal de cachet... ...paal de waarde, een paale body aan zo'n schilderij en dan gaat iedereen denken hey als Mauritian zijn ze hebben... ...dan wil ik misschien ook wel hebben want dat is belangrijk!

00:21:21: En er is kans groter, ik weet niet of het waars kan niet bewijzen... ...mijn kans grotere dat het dan nog meer doet dan het zou doen.

00:21:27: Dus daarom zetten ze een soort stroomman in.

00:21:30: Jop is ook wel eens zo ingezet door het Noord-Brabans Museum.

00:21:33: Toen was het helaas geen feest, er kon niet worden geproost... ...want ze werden overbodigd door hun handelaar.

00:21:38: Dat kan natuurlijk altijd gebeuren.

00:21:43: Beredius, weet je dit,

00:21:44: had

00:21:45: wel succes met een stroom man en dat bij één van de hele dagse parels van het Mauditshuis.

00:21:50: Namelijk het puttertje van Fabritius.

00:21:53: In

00:21:53: een nachttiendzesendeechte kwam het opnieuw terveiling in Parijs En hij was internationaal ook zo vermaard dat hij niet het duidelijk wilde hebben... ...dat hij geïnteresseerd was.

00:22:04: Want als mensen weten dat ik ga bieden, dan denken andere mensen dit is bijzonder... ...dan ga ik ook maar biedden.

00:22:10: Dus hij liet een handelaar voor hem biedt, Kleinberger en dat lukt hem!

00:22:13: Het lukte hem om dat schilderij aan te kopen.

00:22:22: En ben je nu al benieuwd, klik dan op de link in de shownood.

00:22:29: Toen Bredius het puttertje op de vijling won was hij dus door het dolden heen en scheef hij meteen een brief aan minister van Houten toen de minister van Binnenlandse Zaken.

00:22:41: en zeer vrije schilderijtje van Karel Fabritius in XVI-XIV, dus in het sterfjaar van Den Schilder geschilderd.

00:23:02: Wat interessant is, wat hij vraagt in die brief aan Van Hout.

00:23:05: Hij zegt, kleinbergen schieten het voor en het museum krijgt natuurlijk pas achteraf geld hiervoor in dat fonds maar we moeten kleinbergers snel uitbetalen.

00:23:15: kan ik niet een voorschot krijgen van vanuit de Vereniging Rembrandt?

00:23:20: en dan betaal ik hem terug uit in de verenigingen rembrandt want die is dan net opgericht dus die verenigen die al die musea eigenlijk steunt.

00:23:28: en dan zegt de minister nee nee nee Dat kan niet.

00:23:31: En wat gebeurt er dan?

00:23:32: Dat zie je later, dan schiet hij het zelf voor.

00:23:38: Zoals wij dat nu ook doen bij je werkgever, dan zie je dus een declaratie van hem

00:23:43: voor

00:23:43: dat schilderij.

00:23:44: Dus dat is wel... Dat vind ik heel geze, zo heel allerdaag.

00:23:48: Dan moet ik alsof je je benzinebonnetje aan dekleren bent.

00:23:51: Maar dan is het wel... Het putteltje van Karol van Britsjes toch?

00:23:55: Een benzine bonnetje is een puttetje van... Dus dat

00:23:59: vind ik dan toch wel hier frappant.

00:24:02: Met het puttentje zat Bredius dus raak en hij wilde stiekem nog wel meer bijzondere werken ontdekken.

00:24:09: En ja, hij had net als elke andere kunstliefhebber een grote stoute droom...

00:24:14: ...en vermeer heeft maar een eeuw of iets van zeventendertig werken wereldwijd.

00:24:19: Dus een vermeer ontdeken he?

00:24:21: Dat was

00:24:22: geweldig natuurlijk, dat moet je doen!

00:24:24: En dan in nineteenzevenentertig duikt er een schilderij op de Emmausgangers.

00:24:31: Bredius twijfelt eerst nog, maar is daarna toch ook door het dolleheen En samen met Hanema, de directeur van het Museum Boemans van Beuningen in Rotterdam ontdekt hij dus een echte vermeer.

00:24:43: Z'n grote droom komt uit en het schilderij wordt aangekocht door het boemans... ...en wordt één van de prongstukken van het museum.

00:24:51: Maar dan, acht jaar later, in nineteen vijf en veertig word de handelaar die de mouwschangers verkocht... ...Han Van Meegeren voor de rechter gesleept.

00:25:01: Hij wordt beschuldigd van collaboratie met de naties.

00:25:04: Hij blijkt een vermeer te hebben verkocht aan hermangeuring zonder dat de herkomst van schilderij bekend was.

00:25:11: Van Megeren heeft de doodschaf boven zijn hoofd hangen en besluit daarom de waarheid te vertellen, hij heeft het werk verwalst... ...en niet alleen dat werk.

00:25:21: nee alle vermeers die Van Megere heeft verkoogd zijn door hem zelf geschilderd en dus ook ja de mausgangers Live in de rechtshaal schildert hij als vermeer en bewijst daarmee dat hij de kunstkenners, zoals Bredius op een verkeerde been heeft kunnen zetten.

00:25:39: Maar zo zie je dat kennischap, oog... Je kan nooit QED, kwartere demonstranten met kunstgezienis of kunst, je kan nooit bewijzen dat het

00:25:47: klopt.

00:25:48: Dat het

00:25:48: echt helemaal echt is vooral als het een vondst is.

00:25:50: Als je geen literatuur hebt, geen herkomst, geen tentoonstelingsbeluiden, wat dan ook.

00:25:56: En zover meegekomen, ouder van

00:25:57: de bloe, Bredias

00:25:58: zei, het is er één!

00:26:00: Ik ben de kunstzienis, ik ben de kanner.

00:26:02: Kopen die hap?

00:26:03: Ja en dan is het dus... Dan krijgt het een hele status en heel ding eromheen.

00:26:08: En dan kan je dus emotioneel

00:26:09: product kort om.

00:26:10: Dus ook Abraham Bredius maakte wel eens een foutje maar gelukkig ook voor ons zat hij meestal goed.

00:26:18: Als directeur deed hij ontzettend veel belangrijke aankopen en was hij ook betrokken bij het verkrijgen van het beroemdste werk van het Mauritshuis.

00:26:26: En we kennen het allemaal Het Meisje met De Paagel.

00:26:30: Het werk was eigendom van kunstverzamelaar de Tombe en Bredius wist hem te overtuigen... ...het schilderij aan het Mauritshuis na te laten.

00:26:37: Mijsje met padel van vermeer is in aandachtig op een veiling in Den Haag aangekocht voor twee gulden dertig, door den Tombe, een haagse verzamelaars.

00:26:51: Het verhaal gaat dat het niet als een vermeer in de veiling staat, maar dat weten we niet.

00:26:56: Want we kunnen de Kataligers niet vinden of er is geen kataligers dat ze natuurlijk ook heel goed kunnen.

00:27:01: Het is in ieder geval aangekocht.

00:27:02: dan overleidde tomben en laat twaalf werken na aan het museum waaronder een prachtig bloemste leef van Ambrose's bosgaard wat ook nog steeds bij ons op saal hangt.

00:27:14: En dit meisje met de padel dus.

00:27:16: zo komen we aan deze vermeer.

00:27:19: Het Mauritshuis had met het meisje... ...met de parel een kroniewiel te pakken.

00:27:24: En wil je meer leren over dit bijzondere schilderij?

00:27:26: Luister dan naar het eerste seizoen van deze podcast-serie, Het Geheim Van Het Meisje Met De Parel.

00:27:32: Echt narader!

00:27:36: Nu we aan het eind zijn gekomen van deze aflevering is het wel duidelijk dat Bredius enorm veel heeft bereikt in zijn twintig jaar als directeur.

00:27:44: Hij drukte zijn stempel op het MauritsHuis net als trouwens elke andere directeur voor hem en na hem heeft gedaan.

00:27:51: Elke aankoop is ook een beetje een product van zijn tijd.

00:27:55: Een museum is geen afgesloten bolwerk, een museum is een levend iets waar directeuren invloed op hebben... maar waar de buitenwereld invlood op heeft, waar bezoekers invloid op hebben.

00:28:10: en dat maakt het ook zo mooi want Een museum reageert ook op wat de buitenwereld ergens van een museum vraagt, waardoor je... Toch telkens relevant blijft ook.

00:28:24: En ik denk dat het de belangrijkste boodschap is en dat zie je ook in de aankopen... ...en dan zie je in de vorming van zo'n collectie, het vertelt eigenlijk een heel verhaal over Nederland.

00:28:35: We hebben natuurlijk net een hele mooie aankoop gedaan met het Frans Halsmuseum.

00:28:39: De twee kleine halsjes.

00:28:41: Dat was voor ons echt een gat want we hebben kunnen vullen.

00:28:45: Het zijn twee kleine tronietjes van twee kinderen die muzieks spelen.

00:28:51: Bij Frans Hals denken we daar heel vaak aan, maar eigenlijk zijn er heel weinig van dat soort schilderijen.

00:28:55: En al helemaal niet in de collectie Nederland.

00:28:57: Daar hebben we maar één of twee voorbeelden ervan en dat vonden we dat het echt hier pastte... ...en waarmee wij ook dat verhaal kunnen vertellen van dat ontstaan van die genre-schilderkunst in Haarlem... ...waar Frans Halse een cruciële rol ook ingespeeld heeft.

00:29:13: Dus dat was voor ons echt een belangrijk gat wat we omgevuld hebben.

00:29:18: Na twintig jaar treedt hij in Nineteen-Negen af en blijven zijn verworverschilderijen veiliger achter.

00:29:25: Aan de muren van het Maritshuis.

00:29:27: Ahouwel, veilig?

00:29:29: Dat bleek niet gegarandeerd... ...in De Eeuw die volgde.

00:29:34: Daar hoor je alles over in de volgende aflevering.

00:29:37: Het is zo'n belangrijk schilderij.

00:29:38: dat gaat dan niet zomaar met een vrachtwagen mee Maar Martin neemt het bewijze ondersprekend onder zijn arm En gaat met de trein van Den Haag naar Maastricht.

00:29:45: Eerste klas, dat wel.

00:29:47: Maar hij laat haar dus niet zomaar gaan.

00:29:53: Je luisterde naar Het Geheim van het Mauditshuis een podcast... ...van nationale Nederlanden, partner van de Maudit Huis.

00:30:01: Vond je dit nou een leuke aflevering?

00:30:03: Abonneer je dan op het kanaal of laat een review achter.

00:30:07: Dat waarderen we uiteraard enorm!