Paleis van suiker | Het geheim van het Mauritshuis afl. 1

00:00:03: Het jaar is zestien viertig, als vanuit Nederlands Brazilië een vloot vertrekt... ...van dertien schepen.

00:00:11: De leiding is in handen van gouverneur-generaal Johan Maurits,... ...een graaf van Nassau die na jarenlang de scepter te hebben gezwaaid over deze kolonie op terugreis... ...is naar de Republiek Nederland.

00:00:24: Aan boord bewinnen zich talloze schatten, sieraden, ivoren meubels,... ...zuidamerikaanse wapens, opgezette dieren, korralen,... koosbare metalen en kunstwerken.

00:00:36: Maar dit is niet het enige dat zich in het ruim van een van de schepen bevindt.

00:00:43: Twee maanden later staat Johan Maurits voor het eerst oog-in-oog met zijn nieuwe onderkomen, gebouwd net naast het binnenhof... ...een huis dat zijn weergaar niet kent.

00:00:54: Dit paleis was derste tijds het grootste private gebouw in heel het land.

00:01:00: De stem die je hoort is van Martine Gosseling Directeur van het Mauritshuis.

00:01:05: De Braziase schatten van Joran Maurits worden van boord gehaald en naar zijn huis gebracht... ...en langzaamaan veranderd hij zijn onderkomen in een soort van curiositeit- en kabinet.

00:01:15: Het was echt een wildtropisch paradijs hier, en dat weten we ook wel voor een geschrift of mensen die het Mauritshuis hebben bezocht in die periode.

00:01:23: Fantastische nautilusgelpen, kokosnoten bewerkt in silvergevat, veren tooien na je nemen

00:01:30: Om zijn terugkeer na zeven jaar buisland te vieren... ...nodigt Johan Malritz zijn vrienden en kennissen uit voor bijzondere dinees.

00:01:38: In de meest prestitieuze zaal van zijn stadsbeleidst.

00:01:41: We zien schildknapen met mooie lantaarns, lanzen aan de zijkant... we zien glansende stoffen, het flickeren van de lichtjes in de hofvijver... ...we zien de gasten binnenkomen nadat ze hun koetsen ergens hebben neergezet En die gaan op een gegeven moment in de grote zaal aan het diner.

00:02:02: En dan opeens verschijnen er voor de ogen van de gasten... ...tien naakte liedden, die ze nog nooit eerder hebben gezien.

00:02:10: De zaal vult zich met muziek, vreemde ritmes en onbekende klanken.

00:02:15: Tijds dat diner vindt er een opvoeringplaats van een dans van de toepinamba.

00:02:20: Een gast in een brief aan Konstantijn Huygens.

00:02:23: Graf Maurits heeft wilde meegenomen!

00:02:26: die dansen uitvoeren terwijl ze geheel naakt zijn.

00:02:29: De dominee's, die hier met hun en vrouwen waren gaan kijken, vonden dat niets

00:02:33: aardig... Ze vinden het verschrikkelijk wat we zien!

00:02:36: We weten niet of mensen vrijwillig zijn meegegaan of onderdruk.

00:02:40: En we weten wel van andere bronnen dat dat bij de kon voorkomen.

00:02:46: dus daar kunnen we geen oordeel over vellen.

00:02:48: We weten nog niet wat er met hen is gebeurd.

00:02:50: vervolgens.

00:02:51: Er zijn verhalen die zeggen dat mensen hier gestorven zijn.

00:02:55: Wie nu, bijna vierhonderd jaar later in de grote gouden zaal staat met uitzicht op de Hofvijver... ...kan zich moeilijk voorstellen dat hier ooit Brazillianse toepinamba danste.

00:03:08: En toch is het gebeurd.

00:03:10: maar dat is niet het enige bizarre verhaal van het Mauritshuis.

00:03:24: Dit is Het Geheim Van het Mauritshuis.

00:03:28: Een podcast van Nationale Nederlanden Partner van Het MauritsHuis.

00:03:32: Mijn naam is Splinter Sabot en ik neem je mee door de geschiedenis... ...van een stadspelijs in de zeventiende eeuw tot een lege haalmuseum in de Tweede Wereldoorlog.

00:03:49: In het eerste seizoen van deze podcastreeks Het Geheim Van doken we in het mysterie van... ...het meisje met de parel van Johannes Vermeer.

00:03:57: En nu ben ik weer terug in het museum waar dit wereldberoemde kunstwerk hangt, het Mauritshuis midden in Den Haag.

00:04:05: En dat is niet voor niks.

00:04:07: De afgelopen jaren leerde ik veel over de renovatie van het Binnenhof... ...voor mijn tv-programma Ondertussen aan de Hofvijver.

00:04:13: Ik heb die plek echt van binnen en buiten leren kennen, haar DNA ontrafelt.

00:04:18: En elke keer als ik op Binnenhoof rondliep zag ik vanuit m'n ooghoek het Mauritshuis.

00:04:23: Een gebouw dat iedereen wel kent maar waarover weinigen weten wat er zich achter die deuren heeft afgespeeld.

00:04:30: Ik hoorde verhalen over suikergeld en slavernij ...over een verwoestende brand, over prinsen en koningen... ...over onderduikers en kunstschatten.

00:04:40: Ik reageer me dat er maar weinig gebouwen zijn die zo'n bewogen leven hebben gehad.

00:04:45: Daar moest en zou ik meer van weten.

00:04:48: En zo geschieden want ik ga je de komende vier aflevering meenemen op een reis door de tijd.

00:04:54: Een reis van vierhonderd jaar!

00:04:56: Eerste stop het paleis van suiker.

00:05:04: Dit verhaal begint bij Johan Maurits van Nassau en zijn bijnaam was de Brazillian.

00:05:09: En hoe dat zit, dat vertel ik je zo meteen... maar hij werd hier wel geboren begin zeventiende eeuw tijdens DE bloedperiode van de Nederlandse Repubiek.

00:05:17: Dat betekent dus dat we voorliepen op het gebied van de kunst, van militaire en politieke macht en ook van de wetenschap.

00:05:23: Bijvoorbeeld op hetgebied van natuuronderzoek.

00:05:26: Natuuronderzoeker?

00:05:27: Dus Antoni van Leewerhoek, Christian Huygens, dat waren vooraanstaande onderzoekers.

00:05:34: Het zijn Nederlanders geweest die grote stappen hebben gezet, bijvoorbeeld in het ontwikkelen van de sterrenkijker.

00:05:39: Het is Christian Huigens die Saturnus heeft ontdekt met z'n ring.

00:05:44: Dit is Luc Panhuizen.

00:05:45: Hij is historicus en schrijver van meerdere klassiekers over de zeventiende eeuw... ...en de Republiek stond op dat moment in de wereld vooral om iets anders bekend.

00:05:54: Nederland.

00:05:55: daar keek je naar als bijvoorbeeld als koopman in Lissabon of in Lubbeck bepaalde goederen nodig had.

00:06:01: was het zijde of Theer.

00:06:04: Nederland was, zou je kunnen zeggen de bold.com van Europa.

00:06:08: Echt waar?

00:06:08: Dus je bestelde iets en we heldt op voorraad.

00:06:12: In Amsterdam, ik ben niet van die enorm veel van die pakhuizen.

00:06:15: daar lagen die voorraden dus Nederland had havens pakhuisen en noemden zichzelf de stapelplaats van Europa.

00:06:26: dus alles lag daar op voorrad en het werd aangevoerd over zee.

00:06:31: We hadden heel veel verschillende handelstromen, dus eentje gericht op de Amerika's van een westindische compagnie.

00:06:41: Had je natuurlijk de VOC, de Verenigde Oostenindische Compagnie.

00:06:44: die was weer gericht in de Oost en dan had je de handelstroomer gericht Op Zuid-Europa en de aantakkingen van de zijderoeten die we in de Middellandse Zee lagen.

00:06:55: Dus groeneren die overal in de wereld werden geproduceerd.

00:07:00: die

00:07:00: vond behun weg naar Nederland.

00:07:03: En dat is belangrijk om te onthouden, want onze Johan Maurits gaat daar in de handel een belangrijke rol spelen.

00:07:10: en dat is nog niet zo als hij in... ...zesdien-drieendertig een lap grond koopt, pal naast de binnenhof!

00:07:17: Johan Maudits, een achternee van Willem Van Oranje, is dan negenzindig jaar en heeft een hoge functie in het staatsen leger dat in de tachtigjarige oorlog vecht tegen de Spanjaarden.

00:07:27: Wil je trouwens weten hoe Jo en Maurits eruit zag?

00:07:30: Er hangt een staterschilderij van hem in zaal acht... ...van het Mauritshuis, dus zeker het bezoek waard.

00:07:36: Of gelijk snel even op de link in de shownoods.

00:07:38: daar vind je dit schilderij... ...en nog veel meer kunstwerken waar we het in deze podcast over gaan hebben.

00:07:44: Maar goed terug naar het verhaal!

00:07:47: Hij is niet onsuccessvol om het heel zachtjes uit te drukken.

00:07:50: In de zestien jaar dat hij dient, klimt hij op tot veld hier en wint onder toezind oog van zijn neef... ...stadhouder Prins Fredrik Hendrick Van Oranje verschillende belegeringen en weldslagen.

00:08:02: En dan koopt hij dus dat stuk grond.

00:08:05: Interessant aan de locatie van dat stadsbeleis is inderdaad de nabijheid tot het binnenhof maar

00:08:13: toen ook al het centrum van de bocht.

00:08:15: Ja zeker!

00:08:15: Alle belangrijke families die wilden dichtbij binnenhoofd Want de locatie van jouw stadspalijs was bijna de uitdrukking... ...van de persoonlijke nabijheid die je had tot de

00:08:30: macht.

00:08:31: En die macht, die was wel eens waar gesitueerd in de Statengeneraal en de Stade van Holland maar ook in het stadhoudelijk kwartier.

00:08:41: In hetzelfde binnenhof en het stadhouderlijk kwartiers is de residentie van de Oranjes.

00:08:46: Als Johan Maurits, zeg maar aan een van de toegangspoorten tot dat Binnenhof complex zo'n blok van een polijs laat bouwen.

00:08:55: Dat zit hij eigenlijk gewoon aan de voeten van de

00:08:59: Oranjes

00:09:00: en hij laat zien... Zo dicht zit ik bij ze.

00:09:04: Ik ben een naso!

00:09:05: Op dat stukje land ooit de gavelijke tuinen van het Binnenhoofd gaat Johan.

00:09:12: En dat doet hij tegelijk met zijn toekomstige buurman en goede vriend dichter Constantine Huigens, de vaardes van Christian die de planeet Saturnus zou ontdekken.

00:09:24: Constantine Huygens had als secretaris van stadhouder Friederik Hendrik ook een mooi stuk grond kunnen bemachtigen precies tegenover het perceel van Johan Maurits In de museum hangt overens een mooi pretret van deze familie Huigends.

00:09:37: maar laten we vooral verder gaan in dit verhaal.

00:09:40: Zowel Huigend Als Johan Maurits willen een serieus paleis neerlaat te zetten.

00:09:46: En dus schakelen ze de hulp in van architect Jacob van Kampen.

00:09:51: Als iemand iets vorstelijks kan bouwen, is hij het wel.

00:09:54: Denk aan het paleis op de Dam of paleis Noordeinde in Den Haag... ...want voor Johan Maarits is zijn toekomstig onderkomen heel veel meer dan gewoon een huis.

00:10:05: Die stadspaleisen in Den haag werd eigenlijk doorlopend gebouwd.

00:10:10: Lange voorhoud?

00:10:11: Lop er maar eens overheen, je ziet de ene stadspalijs naar het andere.

00:10:16: En bijvoorbeeld Willem III had een favoriet.

00:10:23: Hans-Willem Bentink kwam uit een lage overeiselse adel... ...maar toen Willem II koning werd van Engeland duurde niet lang.

00:10:34: voor dat deze overeiselse jongker werd verheven tot de graf van Portland.

00:10:40: Er staan daar een heel erg groot reizig.

00:10:42: stadspalijs aan het lange voorgoud.

00:10:47: Zo zie je gewoon al die mensen die op klimmen, zodra ze om enigszins kunnen,

00:10:52: bom!

00:10:53: Stadspalijst daar want je moet jezelf laten zien... ...en als jij er niet bent dan vervult jouw stadspalaise bijna een soort ambassadeursfunctie namens jou.

00:11:02: Jij kunt dus afwezig zijn Maar jouw

00:11:05: paleis neemt de honduurs maar.

00:11:12: In XVI-XVIII wordt begonnen met de bouw van beide huizen.

00:11:16: Het Mauritshuis wordt gebouwd in de stijl... ...van het Hollandse classicisme, met elementen uit de klassieke bouwkunst... ...zoals zuilen en kroonlijsten die je nog steeds kunt zien.

00:11:27: En als je tegenwoordig voor het gebouw staat... ...lekt het wel een beetje op hun sierlijke Romeinse tempo... ...met hollandse baksteen ertussen.

00:11:34: En waar Konstantin Huygens binnen drie jaar zijn paleis betrekt,... Blijft het Mauritshuis nog jaren in aanbouw.

00:11:41: Maar dat heeft een goede reden, want Johan Maurits krijgt... ...een kans die maar eens in je leven langskomt.

00:11:49: En hij vocht aan de zijde van Frederik Hendrik heel succesvol.

00:11:53: Ze hebben heel veel slagen gewonnen en min of meer als bedankje.

00:11:58: Hij toen gezegd tegen neef Johan Mauertjoen.

00:12:01: Je zou zomaar gouverneur-generaal van Nederlands, Brazilië kunnen worden?

00:12:07: En dat was een hele mooie erebaan.

00:12:09: Directeur Martíne Gosselinck hoorde je al in begin en zij weet alles over de stichter van het huis.

00:12:16: Joom Mouritz, zo vertelt ze, grijpt de kans met beide handen aan.

00:12:20: En dan moet je bedenken dat Nederlands-Brazilië pas zes jaar daarvoor... ...dat hij die baan aaneemt, was veroverd op de Portugese dus in XVI.

00:12:29: En dit is precies de periode dat de Westinische Compagnie, op richting XVII, Echt heel erg bezig is om op de hele wereld, de Portugese en de Spanjaarden... te verslaan ter land, ter zee en nog niet in de lucht.

00:12:43: Maar als dat had gekund dan zou het gedaan.

00:12:45: Het was echt de eerste wereldoorlog eigenlijk.

00:12:48: Denk maar aan Makkao, Japan, Deishima, Taiwan, Zuid-Afrika, Indonesië...

00:12:54: Omdat ze het over de hele wereld plaatsvond en op alle terreinen zijn impact had.

00:12:58: Dus

00:12:58: die Spanjarden en die Portugese hadden overal koloniën, overal voor de hele Wereld dus ook Brazilië, Mexico, de Caribbean... ...en de WIC bedacht toen van wij gaan die gebieden impikken.

00:13:10: En dat was ook een mandaat wat ze hadden gekregen om te doen!

00:13:14: Dus Jan Maurits wordt in XVI-XXIII goef nu generaal van Nederlands-Brazilië.

00:13:19: Zes jaar verse Nederlandse koloni.

00:13:22: Hij gaat er naartoe en hij is heel succesvol.

00:13:26: Hij bouwt allerlei vorten, parleizen, legt een brug aan, reciefke, misschien wel vannaam.

00:13:32: Hij noemt de stad Mauritio Polis naar zichzelf...

00:13:36: Als je goeveneur bent van zo'n beginnende kolonie dan moet je dus zorgen dat het economisch zo goed mogelijk gaat.

00:13:45: Dus je doet een beetje aan staatsvorming Je gaat dingen rationaliseren, er moeten belastingen komen.

00:13:51: Er moet eigen domsrechten worden beschreven.

00:13:55: Er worden gekartografiëerd.

00:13:57: Dingen die horen bij staatsvorming.

00:13:59: maar er is ook bedrijfsvormings.

00:14:02: Oftewel de handel en de handels in Nieuw-Holland zoals de kolonie officieel heet is suikerrit.

00:14:09: Als de Nederlanders de Portugezen verjagen uit het Noordoosten van Brazilië, uit Pernambuco krijgen ze het grootste suikerproducerende gebied ter wereld in handen.

00:14:19: Maar veel plantages zijn door de overnamen verlaten en verwoest.

00:14:24: En omdat de Portugese het zuiden van Brasile nog wel in hande hebben blijft het onrustig... ...en dus wordt onze Johan Maurits als bedanktje door zijn neef naar de kolonie gestuurd om orde op zaken te stellen.

00:14:38: En hij heeft een hele grote wens om een plantage economie daar te stichten.

00:14:42: Nou, wat heb je daarvoor nodig?

00:14:43: Mensen die op die plantages werken.

00:14:46: en dat wilde Jan Pietersankoen in Indonesië... ...en dat wildde Van Riebeek in Zuid-Afrika.

00:14:53: Dat wilde Johan Maurits in Brazilië en Stuifverdant in Amerika.

00:14:57: Dat waren echt houdegens die zeiden wij moeten daar Nederlandse kolonies stichten met Nederlandse mensen.

00:15:03: grote bevolkingscolonien, dus laat die Nederlanders maar komen.

00:15:08: Maar goed, jij weet ook in die periode ging het zo goed in Nederland, zoveel geld verdiend dat mensen helemaal geen zin hadden om een boeltje achter te laten... Nee!

00:15:19: Maar die plantages moeten natuurlijk wel bewerkt worden.

00:15:22: en waar maakte de Portugese gebruik van?

00:15:25: Van slaaf gemaakt uit Afrika.

00:15:27: En Nederland is daar nog helemaal niet klaar voor in dieperiode.

00:15:33: De oprichter van de Westinische Compagnie, Willem Ussselings was zelf ook tegen slavernij.

00:15:38: En Hugo de Groot en Van Onder Barneveld waren ook allemaal mensen die helemaal niet stonden te juichen om aan het systeem mee te doen.

00:15:45: Jan Maurits zit er anders in.

00:15:47: Wij zijn brieven tegengekomen, heel recent.

00:15:50: Zij is twintig.

00:15:51: Ja,

00:15:51: onderzoek gedaan naar zijn archieve... We hebben brieven boven tafel gekregen die we daarvoor misschien ook wel gelezen hebben en dat bedoel ik met W, wij historici.

00:16:01: Maar dat hebben we toch een beetje overheen gelezen want nu zie je ineens in die briefe zinnen staan die heel duidelijk zeggen hoe hij daarover denkt.

00:16:08: Hij zegt dan jullie in Nederland moet dus ophouden met je principes en met je scrupules, mooi oud-Nederlands woord voor je principe's tegen slaarvernij, want zonder deze lieden voeren wij hier niets uit.

00:16:21: Wij kunnen helemaal... Niet langgeslagen, zonder slaafgemaakt uit Afrika.

00:16:28: Het spreekt voor zich als je terug denkt... ...is het te bizar verwoorden hoe mensen andere mensen verhandelden als schoederen.

00:16:35: Het is onwerkelijk maar het is ook gebeurd.

00:16:38: en de waarheid Over de rol die Johan Maurits gaat spelen bij de handel in slaaf gemaakt uit Afrika... ...hoor je straks veel meer.

00:16:48: De komst van Johan-Maurits in recieven laat een onuitwistbare indruk achter.

00:16:54: Maar hoe bekend is hij vandaag de dag nog in Brazilië?

00:16:57: Die vraag stel ik aan Nina Jurna, al vijftien jaar correspondent voor het NOS Journal en NRC in Brasilië.

00:17:05: Vanuit Rio de Janeiro vertelt ze mij via het telefoon... ...dat bijna vierhonderd jaar later zijn naam daar nog altijd springlevend is.

00:17:14: Ik had zelf eigenlijk een beetje jammer, maar toen ik hier in de tweede laatste elf kwam wonen... ...ik kende de naam wel, maar het wist gewoon heel weinig over hem.

00:17:23: Maar mijn kinderen gingen hier naar school en die kregen daar een les over.

00:17:27: En toen ben ik eigenlijk pas achter gekomen... ...en ook als mensen op straat, als ik zei van de kom uit Nederland... Oh Mauricio de Nassau, zo wordt hij hier dan genoemd?

00:17:36: Ja dat is toch wel een grootheid!

00:17:39: Ik heb zelfs meegemaakt wat ik in recieven was.

00:17:42: En dat mensen tegen mij zeiden... De Nederlanders hadden hier moeten blijven

00:17:45: als

00:17:46: kolonisator.

00:17:48: Dat klinkt natuurlijk erg vreemd, een groottheid.

00:17:50: En was hij maar nooit weggegaan?

00:17:53: maar zo zwart-wit is het natuurlijk niet.

00:17:56: Elk levensverhaal heeft, logische wijs, veel grijsttinte en eigenlijk is elk levens verhaal een heel palet aan kleuren... ...en dat geldt zeker voor iemand als Johan Maurits.

00:18:06: Want zijn geheim hoe hij aan z'n geld kwam zou pas eeuwenlater naar buiten komen.

00:18:11: Maar vanuit het door Nina geschetsde perspectief, leek hij inderdaad een grootheid.

00:18:16: Want alzij in XVI, XXX na Nederlands Brazilië reist neemt hij niet alleen Uw soldaten mee.

00:18:23: Toen Maurits van Nassau hier kwam, nam hij kunstenaars mee, wetenschappers... De eerste universiteit is in die tijd gesticht van Brazilieën.

00:18:33: Kunstenaars die waar ik nooit van gehad had gehoord in Nederland, iemand als Frans Pos bijvoorbeeld.

00:18:39: Ik overdrijf hem zien maar er komt wel daarna ieder jaar een nieuw boek uit over hem.

00:18:44: Die wordt hier op handen gedragen en dat komt ook omdat het voor de Brazillianen... De manier is om iets te zien over hoe hun land er in die tijd uitzag.

00:18:53: Hij had geen fotografie, maar hij maakte landschappen.

00:18:57: Het flora fauna... Dus daar wordt op een andere manier tegen aangekeken.

00:19:02: Bovendien was er ook gostisch vrijheid in de tijd dat wat niet gebruikelijk was, ook niet in Europa.

00:19:08: Dus hij was zelfs quote stand.

00:19:10: hier waren de portugese plantagehouders overwegend katholiep.

00:19:16: Er kwamen joostenplanters ook, maar die werden eigenlijk vervolgd in Europa.

00:19:22: En hier mochten ze in vrijheid leven en werd ook de eerste cinagoge van de Amerika's gesticht.

00:19:30: Wat ik je nu schets,

00:19:31: dat is eigenlijk hoe men hier tegen hem aankijkt... ...en een vrij romantisch

00:19:39: beeld op mij zo te zeggen.

00:19:40: Deze herinnering dit beeld houden ook wij in Nederland eeuwen aan vast.

00:19:45: John Maurits dus als een liefhebber van de kunsten, de wetenschap... ...de godsdienstvrijheid en zijn toewijding aan het land.

00:19:53: Hij was een enorme forser, een natuurforster.

00:19:56: Iemand die echt alles wilde weten van dat land.

00:19:58: En het gevolg daarvan is dat wij hem op een zekere manier heel dankbaar kunnen zijn voor alles wat hij heeft achtergelaten Aankunst en kennis over Brazilië.

00:20:10: Hij schreef ook een boek, Rirum per Braziliaanse.

00:20:12: Het gaat over zijn acht jaar in Brazillie met alle in zijn auto's.

00:20:16: En dat boek is in alle talen in Europa vertaald geweest... In die tijd

00:20:19: ook

00:20:19: al?

00:20:19: Indiel, in die tijd.

00:20:21: Honderden jaren lang heeft het boek verge fungeerd als De Bron over Brazilien.

00:20:26: In het Mauritshuis hangen trouwens een paar schilderijen van de kunstsenaars Frans Bost en Albert Eckhout, die met Johan Maurits naar Brazilië waren meegereist.

00:20:35: Werken met schitterende landschappen Flora en ook Fauna.

00:20:40: Je kunt ze bekijken in Zau-Acht waar je ook het portret van Johan Maudits vindt of natuurlijk via de link in onze shownoots.

00:20:47: En wie tegenwoordig door recie verloopt, ziet nog regelmatig de hand van de gaaf... ...van Nassau in de structuur van de stad met bruggen en kanalen.

00:20:56: De oudste sinegogen van het continent.

00:20:58: En je ziet zijn aanwezigheid ook nog altijd terug in het schaapbeeld.

00:21:03: Je hebt de universitatie Maritje de Nassoude.

00:21:07: Universiteit die naar hem genoemd is.

00:21:09: Je heeft volgens mij zelfs een biermerk want er is ook een verhaal dat Marits van Nassaus dan de eerste bierbrauwerij.

00:21:18: Ja, dat romantische beeld is goed te begrijpen als je Johan Maurits in de context plaats van de Brazilliaanse geschiedenis.

00:21:25: Want het land is meer dan driehonderd jaar in handen geweest van Portugal en dus die korte vijfdendig jaar dat Nederlands-Brazilië bestond valt erbij eigenlijk een beetje in het niet.

00:21:37: Die periode wordt dus meer gezien als een soort van korte bevrijding van de Portugese waarbij Johan kunstenaar, scheeuwgave en wetenschappers meenam.

00:21:46: Dus iemand die goed voor haalt met het land?

00:21:49: Ik zeg nu even heel

00:21:51: erg vanuit een Braziliaans perspectief hoe daarna wordt gekeken... ...en de colonisator, die grote Portuguese-colonisator... ...die heeft alleen maar alles weggerooft hier en heeft al die slaven gebracht.

00:22:03: Maar uiteindelijk ging het Johan Maurits en zijn baas natuurlijk niet om de schilderijen, de wetenschapelijke studies... Het ging hen uiteindelijk allemaal om de handel.

00:22:15: Om uiteinlijk zoveel mogelijk geld te verdienen aan de suiker.

00:22:19: Daarom is Johan Maurits door de West-Indische Compagnie, de WIC naar de andere kant van de wereld gestuurd.

00:22:32: Zoals je al eerder kon horen was Johan Mauwits in Brazilië tot de conclusie gekomen dat... ...de handel in suiker niet mogelijk was zonder tot slaafgemaakte mensen uit Afrika.

00:22:43: Veel te weinig Nederlanders willen er overtocht maken, meent hij,... En dus schakelt hij de hulp in van de achtergebleven Portugese om de plantages te runnen.

00:22:51: Maar daarnaast zijn natuurlijk ook mensen nodig die het zware werk uitvoeren op die suikerie-plantages.

00:22:58: De Nederlands deden vooralsnog nog niet echt inslave handel, maar die namen meer de plaatselijke systemen over.

00:23:04: Dat was tot toen toe de stand van zaken... ...maar wat doet Johan Mahmet?

00:23:09: Die krijgt de optracht van een Westinse company en dat doet hij... in hun ogen, zeer succesvol.

00:23:15: Hij verovert dan aan de westkust van Afrika twee hele belangrijke slaverdepoos en door die grote slaverdepoos, grote slavertforten van waar alle mensen uit de hele binnenland van Afrikan naartoe kwamen om daar te wachten totdat ze op een gegeven moment scheeps konden gaan om de grote oversteek te maken.

00:23:35: Die heeft hij veroverd en toen was dus die hele aanvoerroute ineens Nederlands handen.

00:23:41: wat Ja, voor Jan Maagels echt fantastisch was dat hem dat is gelukt.

00:23:47: Dus hij heeft eigenlijk de weg vrijgemaakt... ...voor Nederland om het systeem een enorm zwengel aan te geven en alleen in zijn tijdenszijn... ...heeft hij zelf zo'n vijfentwintigduizend mensen naar Brazilië vervoerd.

00:24:01: Dus er was ineens met zijn verovering en zijn goedkeuring, theatering... ...was er ineens een slavenhandel op gang gezet in Nederland?

00:24:10: Johan Maus creëert hier de Nederlandse transatlantische slavenhandel.

00:24:15: Die zit een beetje ingewikkeld in elkaar, maar ik ga hem uitleggen.

00:24:17: Schepen met wapens en textiel vertrekken uit Nederland naar West-Afrika... ...en verschepen vervolgens slaafgemaakte Afrikanen mee naar Brazilië... ...om vervolgen strug te keren naar Nederland met de suiker.

00:24:31: En met de wetenschap van nu is het natuurlijk een krankzinnig handel waar je alleen maar voor kunt schamen!

00:24:37: Maar als we de bril van toen opzetten, zien we een WIC die erg tevreden is met het lugubere werk... ...van Johan Maurits.

00:24:44: Die de handel strak trekt en enorm veel geld verdient voor de compagnie en zichzelf.

00:24:50: Ondertussen bouwt architect Jacob van Kampen in Nederland rustig door aan het Mauritshuis.

00:24:56: Maar van je nu ook begrijpt waarom het zo heet namelijk Maurits zijn huis.

00:25:01: Buurman Konstantijn Huygens houdt de boel scherp in de gaten en Johan Maurits stuurt scheepslalingen van het mooiste Brazilians hardhout naar Den Haag, om zijn huis te vervraaien met trappen- en lambriseringen.

00:25:15: Uit een brief van Konstantin Huygins aan Johan Mauerits... Maar ja, zo'n paleisbouwen kost geld.

00:25:35: Heel veel geld!

00:25:36: En Jan Maurits wil meer en meer verdienen... ...en dat lukt ook totdat hij ontslagen wordt door de WIC omdat hij samenwerkt met de aarsvijhand De Portugese.

00:25:50: Hij is ontslagend door zijn de heren negentien van de wessingscompanie.

00:25:54: Dat heeft alles te maken met het feit dat hij aan mensen schmokkel deed.

00:25:59: En inmiddels was men al zover dat het handelen in mensen aan ziek... ...dat WC dat niet problematisch vond sterk en nog.

00:26:09: Dat hadden ze zelf geantemeerd door die voor te laten veroveren door Jan Maurits.

00:26:14: Dat leven ze hun geld op ook?

00:26:15: Ja,

00:26:16: absoluut!

00:26:16: En het zat hem veel meer in het feit dat hij het geld in eigen zakstak

00:26:23: met een samenwerkte met de... Portugese die natuurlijk ook een soort van wijnhand waren toch?

00:26:27: Dat was de aarsvijand, daar waren we mee in oorlog.

00:26:30: Ja dat is interessant ja.

00:26:31: En nou ja je kan je voorstellen je schmokkelt wat voor waar het dan ook zijn.

00:26:37: en nu gaat er dan ook nog eens een keertje om mensen.

00:26:39: en dat is natuurlijk door de bril van nu extra schrijnend of eigenlijk onmogelijk.

00:26:44: maar laten we het even bekijken door de Bril van toen dat een groep Nederlanders toen toch echt wel degelijk gewend werd als aan het systeem Een grote groep nog steeds ook tegen was, maar goed.

00:26:55: Het gaande die slavernij en dan transporteer je die van Afrika naar Zuid- en Midamerika.

00:27:03: Onder het portugezenvlag verkoop je die mensen ook nog eens een keertje aan de Portugeze vijand.

00:27:10: Drie keer fout.

00:27:12: Vier keer fout want dat geldt afhanst stop je ook nog een keer in eigen zak.

00:27:16: En zo vertrekt Johan Mourits in XVI-XIV en je wel ontslagen door de WC... maar met zijn zakken gevuld.

00:27:24: Hij vaart met maar liefst dertien schepen terug naar Nederland en die schepens zitten vol met kunstschatten, Braziase voorwerpen... ...en dus ook een groep in Heemse toepinamba.

00:27:36: Terug naar Den Haag, terug na zijn huis.

00:27:39: daardoor zijn inhalige praktijken smalend.

00:27:41: het suikerpleis

00:27:42: wordt genoemd.

00:27:44: Daar woont Joomau Rits op de eerste verdieping met zijn vertrekken uitkijkend op het torentje.

00:27:50: En als je een bezoek brengt aan het Mauditshuis, zijn dit de zalen negen en tien waar nu de rembrands hangen.

00:27:57: In zijn huis etaleert hij zijn rijkdom... ...en gaat hij vervolgens in diensbij de Staten-generaal.

00:28:03: Maar al snel komt hij erachter dat hij te weinig verdient... ...in verhouding met het vele geld dat hij uitgeeft.

00:28:10: En dus moet hij iets verzinnen om weer extra inkomen te vergaren!

00:28:15: Hij heeft die Albert Eckhout, waar we ook nog een hele aflevering als die Gover zouden kunnen maken.

00:28:20: En de Frans Posten heeft hij verkocht naar die Albert Egghout.

00:28:23: mocht je ooit in Denemarken... ...in het Nationalmuseet zijn.

00:28:28: en dan je ziet daar hele grote schilderijen levensgroot twee meter hoge waanzinnige portretten met naakte- en halfnaakte Tupi, Tupinam en Mestisas.

00:28:38: En de slaafremaakte bevolking van Brazilië.

00:28:42: Dan weet je dat die ooit van John Marot zijn geweest... ...want hij heeft hij verkocht aan de Deense koning in rel voor weer een maarlijkse gage.

00:28:51: Dus hij kreeg daar een loon voor terug.

00:28:53: Zij rijdt gewoon blut.

00:28:54: Hij was totaal blut!

00:28:56: En

00:28:57: hij werd weer lid van de Orde van de Witte Olifant.

00:28:59: Dus daarmee kreege hij weer aanzien.

00:29:02: Dus hij moest echt zijn naam redden.

00:29:04: En het suikerpleis was dan denigrerend naar hem bedoeld en kwam hier nog wel of durfde hier zich ook eigenlijk niet meer te vertoon?

00:29:11: Nou, hij kwam er nog wel maar niet lang daarna werd hij ambassadeur inkleef.

00:29:18: Ben je nou nieuwsgierig geworden naar de twee levensgrote portretten van die toepinamba die Martine beschrijft?

00:29:24: Klik dan snel op de link in de shownote want daar kun je ze bekijken.

00:29:29: Lang kan Johan Maurits dus niet van zijn stadspleis genieten Want na drie jaar pakt hij de kans om stadhouder te worden van Cleef in Duitsland en verlaat hij Den Haag.

00:29:39: Wat er dan met het Mauritshuis gebeurt, hoor je in de volgende aflevering.

00:29:44: Een enorme

00:29:45: verwoestende

00:29:46: brand die eigenlijk ook voorkomen

00:29:49: had kunnen worden, geblust had kunnen wordt, dat was in de

00:29:50: winter... Je luistert naar Het Geheim van het Mauritshuis een podcast van Nationale Nederlanden Partner Van het Mauritzhuis.

00:30:01: Voel je dit nou een leuke afleveringen?

00:30:03: Abonneer je dan op het kanaal of laat een review achter.

00:30:06: Dat waarderen we enorm!