Het geheim ontrafeld | Het geheim van Iris van Herpen Afl 3

00:00:00: Aan het Amsterdamse ei staat een groot, rood bakstenenpakthuis... dat eind negentiende eeuw gebouwd is.

00:00:08: In een van de ruimtes, waar vroeger zakken voor koffie, thee, tabak en kakaolagen... zit nu het atelier van Iris van Herpen.

00:00:17: Hallo, het is ik zo'n herpen atelier.

00:00:19: Hallo, goeiemiddag, Splinter hier voor Iris van Herpen.

00:00:22: Welkom, ik dier er echt

00:00:23: over in het moment.

00:00:26: Dankjewel, super.

00:00:29: Ja, ik ben binnen... Eenmaal binnen loop ik een sierlijke houten trap op naar de eerste verdieping van het pand, waar ik ontvangen wordt door de assistent van Iris.

00:00:39: Terwijl ik bezig ben mijn podcastapparatuur aan te zetten, verschijnt er opeens een rankenvrouw in een prachtige zwarte jurk.

00:00:47: Iris van Herpen.

00:00:50: Hallo, goeiemiddel, mag ik jouw hand geven of niet?

00:00:53: Spindler.

00:00:54: Hoi

00:00:55: Iris.

00:00:55: Het ontzettend leukje hier, we zijn in het atelier.

00:00:59: Less een voor een poltrasmaker is natuurlijk altijd je microfoon aanhebben staan.

00:01:04: Maar, ik zal je eerder vertellen, ik was gewoon even starstruck door de verschijning van Iris van Herpen.

00:01:11: Want hoe vaak sta je nu oog in oog met een ontwerper, een kunstenaar van wereldniveau?

00:01:18: Als ik me herpak, lopen we samen de vloer van het atelier op.

00:01:23: Ik zie meteen een jurkstaan die ik ga kennen van een metekala.

00:01:27: En ik zie... Nou, ik denk wel twintig of dertig mensen in overleg bezig met alle creaties, met dingen die ook nog geheim zijn.

00:01:36: Ik ben in het hart van jouw belevingswereld gestapt.

00:01:39: Ja, zeker.

00:01:40: Je staat nu in het hart van het atelier.

00:01:42: Ja, hier wordt alles gemaakt.

00:01:44: En voor de mensen die hun voorstelling moeten maken van waar wij in staan, hoe zou jij het zelf omschrijven waar wij in staan nu?

00:01:51: Nou, we staan in een oud pakhuis in Amsterdam met een heel mooi uitzicht over het ei.

00:01:57: En we zien inderdaad alle verschillende onderdelen van het proces.

00:02:04: Van het patroon maken tot aan het draperen op de mannen kennen.

00:02:10: We zien technische tekeningen die worden gemaakt.

00:02:14: We zien handwerk achter ons op deze look.

00:02:19: We zien materiaalontwikkeling.

00:02:22: Ja.

00:02:23: Er zijn zoveel stappen in het proces en eigenlijk zie je alles hier samen komen.

00:02:27: We zijn nu midden in het atelier.

00:02:29: Tientallen mensen druk aan het werk.

00:02:30: Ik wil natuurlijk niet te verstooren.

00:02:32: Maar er is natuurlijk een soort van hele mooie glazen ruimte waar we het atelier wel kunnen zien.

00:02:36: Maar we volgen mij ook de rust hebben om te kletsen.

00:02:39: Mag ik daar gaan vragen wat jouw geheimen zijn en wat jouw DNA is?

00:02:43: Zeker, laten we daarheen gaan.

00:02:50: Dit is het geheim van Iris van Herb.

00:02:53: Mijn naam is Splinter en in deze podcast serie van Nationale Nederlanden, partner van kunst van Rotterdam, ga ik op zoek naar het geheim van de grootste bonontwerper van ons land.

00:03:22: Als Iris en ik plaatshebben genomen aan de lange tafel, volgde gesprek van bijna anderhalf uur, waarbij ik echt een inkijkje krijg in haar binnenwereld.

00:03:31: En ik neem je mee langs haar inspiratiebronnen, hoe Iris precies te werk gaat, welke keuze ze gemaakt heeft in haar carrière en hoe ze zo groot is geworden.

00:03:42: Maar goed, het beginnen eerst in haar jeugd in Waamel.

00:03:46: Want het was lang niet zeker dat Iris modeontwerpen zou worden.

00:03:51: Ze had veel interesse, zo vertelt ze me, en ze dansten op hoog niveau, uit zich creatief op verschillende manieren, van tekenen tot sculpturen tot mode.

00:04:00: Ik heb... Een hele tijd getwijfeld voordat ik wist dat ik echt voor het lichaam wou werken omdat er zoveel verschillende discipline is met voeden.

00:04:10: En dans en ballet zijn daar echt grote bronnen van.

00:04:16: Dus ik heb ook wel eerder gedacht van misschien wil ik de danskant op sculptuur of zelfschilderen.

00:04:24: Ik heb uiteindelijk gevonden dat het lichaam echt mijn muze is geworden.

00:04:29: En ik kan daar mijn inspiratiebronnen van dans echt in aanbrengen.

00:04:34: En ik denk ook nooit vanuit stof alleen, maar altijd vanuit stof en beweging of andere materialen en beweging.

00:04:42: En de transformatie die het veroorzaakt.

00:04:45: En het lichaam is daarin een katalysator.

00:04:47: Dus je draagt iets en daarmee breng je het in beweging.

00:04:50: En daarmee wordt het een levend kunstwerk.

00:04:53: En dat komt absoluut vanuit mijn dans achtergrond.

00:04:57: Mijn manier van denken is echt transformatief.

00:04:59: We zitten hier aan het water in Amsterdam.

00:05:02: En dat brengt ze ook eigenlijk terug naar jouw geboorte plek eigenlijk.

00:05:06: Dat was ook aan het water.

00:05:08: Wamel is inderdaad een klein dorpje.

00:05:10: Ligt heel mooi tussen twee rivieren in.

00:05:12: Maar het ligt aan de Waal.

00:05:13: En veel natuur eromheen.

00:05:17: Het is heel idyllisch.

00:05:18: Het is echt voor mij een hele mooie plek geweest om mijn eerste vormen van inspiratie te vinden.

00:05:25: En mezelf te leren kennen en te groeien en te ontwikkelen.

00:05:30: Ik voel wel dat het onderdeel is geweest van mijn creatieve ontwikkeling.

00:05:34: En hoe dan?

00:05:35: Want je zegt ook eens aan idyllische plekken.

00:05:37: De eerste vormen heb ik daar gezien.

00:05:40: Wat op welke manier bedoel je dat dan?

00:05:42: Nou, ik ben heel erg inspireerd door de natuur in mijn werk.

00:05:47: Het is daar volop aanwezig, de uitwaardes en de rivieren.

00:05:52: Wat zie jij?

00:05:52: Wat zien jouw oogassen naar dat water kijken?

00:05:56: Dat is een goede vraag.

00:05:58: Altijd wat anders.

00:06:00: Ik denk dat natuur vaak een voedingsbodem is voor verbeelding.

00:06:08: En ik denk dat de natuur zelf vol zit met een hele creatieve energie.

00:06:15: Ik denk dat veel mensen denken dat creativiteit iets menselijks is.

00:06:19: Ik zie dat niet zo.

00:06:20: Ik zie de natuur als een soort van muze van creativiteit.

00:06:23: Ja.

00:06:24: En door je te richten en focussen op de natuur kan je zelf ook in contact komen met je eigen creativiteit.

00:06:34: En dat realiseerde ik me natuurlijk niet als klein meisje, maar ik voelde dat al wel.

00:06:39: Het lichaam en de natuur dus als muze.

00:06:43: De manier waarop Iris dat zegt, klinkt zo vanzelfsprekend.

00:06:47: Maar dat is het natuurlijk niet.

00:06:49: Ik ben enorm benieuwd hoe Iris die inspiratie vertaalt naar haar bijzondere creaties.

00:06:55: En ze neemt me mee in haar werkproces, hoe ze uit het niet iets creëert.

00:07:00: Ja, ik werk eigenlijk achterstevoren.

00:07:02: Op de academie leer je dat je eigenlijk begint met het zoeken van inspiratie.

00:07:07: Dan ontwikkel je je concept, dan ga je tekenen en dan ga je maken.

00:07:13: Even versimpeld gezegd.

00:07:16: Maar ik begin vaak met het maakproces en het materiaal-experiment, nog zonder dat ik een concept of inspiratie echt direct heb.

00:07:27: Ik werk heel erg vanuit experiment.

00:07:30: Dus ik ga gewoon materiaal testen doen.

00:07:36: En vanuit... Ja, vanuit dat hele intuïtieve proces ga ik dwepen op de manneken.

00:07:45: Ja, het is eigenlijk zoals een beeldhouden sculptuur maakt.

00:07:51: Het is gewoon echt het zoeken naar vorm op de manneken.

00:07:55: En ik doe dat dan met stoffen of andere materialen.

00:07:58: En dat is een heel intuïtieve proces waarin ik ook niet weet wat het gaat worden.

00:08:03: En dat is heel bevrijdend omdat je eigenlijk ook het materiaal mee laat beslissen.

00:08:11: Soms ga ik daar nog verder in zelfs.

00:08:13: Is het ook eng wat je weet toch niet waar je heen gaat eigenlijk?

00:08:16: Nou, ik moet wel bij je passen.

00:08:17: Ik hou heel erg van in het diepe springen en niet weten waar ik uit kom, omdat ik voel dat dat altijd wat verder gaat dan als het vanuit mijn hoofd alleen komt.

00:08:28: Ik kan ook op de traditionele manier ontwerpen en dat doe ik ook wel voor klanten.

00:08:33: dan ga ik gewoon zitten, dan bedenken ik wat ik wil, dan ga ik tekenen en dan wordt het gemaakt.

00:08:39: Alleen komt dat vanuit een andere laag van bewustzijn.

00:08:43: Zo zie ik het in ieder geval.

00:08:45: En als kunstenares voelt het voor mij heel belangrijk om vanuit verschillende lagen van bewustzijn te kunnen creëren.

00:08:55: En ik zoek dat dus heel erg op.

00:08:57: en hoe minder controle ik heb over het proces en hoe minder ik het vanuit de soort... ...cognitief gestuurd proces doen.

00:09:07: Hoe beter en vaker het resultaat is in mijn opinie in ieder geval.

00:09:11: Dus ik probeer jou heel erg die gaals op te zoeken in mijn proces.

00:09:14: En de gaals wordt omarmd en creëerd.

00:09:17: Dan zit je het meest bij de echte ires van herber eigenlijk.

00:09:21: Ja, ik heb vaak het idee dat ik dan in tune in iets waar ik over twee jaar nog steeds achter sta.

00:09:29: waarin ik mezelf zelfs ontdek in wie ik misschien over een jaar of twee jaar ben.

00:09:34: Terwijl als ik het heel erg vanuit mijn denkproces ingaan, dan ontwerp ik iets wat heel goed werkt op dit moment.

00:09:42: So a time travel of zo.

00:09:44: Je zei, het lichaam is een muze, de natuur is een muze, voor zover je een muze hebt.

00:09:48: Maar dat materiaal eigenlijk dus ook interessant?

00:09:51: Ja,

00:09:51: absoluut.

00:09:52: Material is natuurlijk natuurja.

00:09:54: Dus uiteindelijk is het allemaal natuurja waar ik mee werk.

00:09:57: Het lichaam is natuur, materiaal is natuur en de grote inspiratiebron is dat ook.

00:10:03: Ja.

00:10:04: En materiaal is oneindig qua mogelijkheden.

00:10:09: En ik voel daarin ook dat binnen de mode bijvoorbeeld echt... Misschien nog maar één procent van alle mogelijkheden is ontdekt.

00:10:19: Is dat zo, ja?

00:10:20: Zo voelt het voor mij.

00:10:22: Ik heb natuurlijk geen wetenschappelijk onderzoek hierna gedaan.

00:10:25: Maar er zijn zoveel materialen manipuleerbaar en voornbaar.

00:10:33: En ook met nieuwe technieken is zo ontzettend veel mogelijk ook in combinatie van natuurlijke materialen.

00:10:45: Wetenschap is heel van mogelijk.

00:10:48: Dus ja, ik voel gewoon een hele grote drive om daarin te onderzoeken.

00:10:56: Hoe vaak gebeurt het dat je je ontwerp echt moet aanpassen omdat de materiaal misschien niet doet wat je of had gewild of had gehoopt of had gedacht of had verwacht?

00:11:04: Hoe werkt zo iets?

00:11:06: Ja, dit is bijna altijd een hand.

00:11:09: Wat frustrerend kan zijn, maar het is zo onderdeel van mijn proces dat ik niet anders kan Inbeelden.

00:11:16: Dat is

00:11:16: die chaos eigenlijk?

00:11:17: Ja, we beginnen een collectie bijvoorbeeld altijd gewoon met heel veel materiaal experimenten.

00:11:23: En ik denk dat wel tachtig aan negentig procent van al die experimenten het niet haalt tot de collectie.

00:11:33: Echt zo voor zoveel eigenlijk?

00:11:35: Ja.

00:11:35: En daarom is een van mijn favoriete ruimtes in de expositie het atelier wat we gemaakt hebben.

00:11:42: Want in dat atelier in de expositie zie je dus honderden materiaal samples hangen.

00:11:49: Eigenlijk zijn alle muren materiaal samples geworden en daarin zie je dus door de tijd heen hoe die experimenten gaan.

00:11:58: En al die experimenten die je daar ziet zijn eigenlijk beginsels of mislukkelingen van een collectieproces.

00:12:06: En dat is heel bijzonder om te zien.

00:12:07: Dus ik ben voor die expositie in mijn archief gedoken.

00:12:12: Voor iedere collectie hebben we dus dozen, vol, allemaal ideeën die het soms gewoon niet of vaak niet halen, maar vaak wel weer het begin zijn van een nieuw idee.

00:12:22: En daarin zie je echt de creatieve proces ontstaan.

00:12:25: En wat is bijvoorbeeld een experiment of een stof waarvan je dacht, dit gaat iets gaas worden en dan bleek het helemaal niet te kunnen?

00:12:33: De meerendeel kan niet, of in ieder geval niet nu.

00:12:35: Ik heb soms ook het gevoel dat ik... te vroeg geboren ben of zo, dat ik eigenlijk gewoon verder ben in mijn hoofd dan de tijd waarin ik leef.

00:12:46: En ik heb ook wel al vaker gehad dat soms na vijf of zes jaar een bepaald idee wat ik toen had wel lukt.

00:12:54: Maar dan heeft het gewoon veel meer ontwikkeling nodig had en vaak ook input van mensen om heen of onderzoek wat is uitgekomen wat wij weer kunnen gebruiken.

00:13:06: Maar om een voorbeeld te geven, ik heb al best wel een paar keer wat experimenten gedaan rondom voor die printing.

00:13:14: En dat is gewoon nog niet ver genoeg om het echt op een mooie manier te kunnen vertalen naar houtkentuur.

00:13:22: Soms is een techniek al wel klaar voor architectuur of design en is het gewoon nog niet... draagbaar genoeg voor cultuur, en dat was natuurlijk in de early days van dredeprinting ook.

00:13:36: Toen we daarmee bezig waren, waren al die bedrijven die daar machines voor ontwikkeld hadden, allemaal bezig voor architectuur, auto's, interieur.

00:13:45: Dat zijn materialen die natuurlijk niet heel draagbaar zijn, dus dat heeft gewoon jaren geduurd.

00:13:51: En veel samenwerkingen met hun om de materialen gewoon te... fine-tune om goed voor het lichaam te kunnen werken.

00:13:58: Hoe

00:13:58: belangrijk is voor jou om de creatie te zien lopen als het ware?

00:14:03: Doe je dan nog aanpassingen of is het dan af of zie je dan soms ook bij?

00:14:06: het is dus niet gelukt.

00:14:07: Hoe belangrijk is dat onderdeel?

00:14:08: Ja dat is echt misschien wel het meest essentiele in mijn hele ontwerp process.

00:14:14: Ik drapeer het op de pop, op de mannequin en dan vaak... Zodra het kan, doen we het aan.

00:14:25: Vroeger deed ik dat vaak op mezelf, maar nu zit vaak gewoon iemand uit de studio of een model wat we daarvoor vragen.

00:14:33: En dan ga ik kijken hoe het zich verhoudt, hoe het beweegt of een transformatieve energie in zit.

00:14:43: En heel simpel gezegd of het me raakt.

00:14:46: Ik denk dat het me moet raken.

00:14:50: En dat komt vaak vanuit beweging.

00:14:53: Het is toch inderdaad een dans waar je naar kijkt.

00:14:56: En ik heb ook wel regelmatig dat ik het zie en dat ik denk, het is heel mooi, maar het raakt me niet.

00:15:02: En dat zit hem vaak in de beweging of de relatie tussen het lichaam en het materiaal, wat dan gewoon niet helemaal klopt.

00:15:09: En dan ga ik het aanpassen.

00:15:11: Zou je hem dan ook overigend misschien schitterend?

00:15:15: Kiel, je onthoof je het bewijs spreken alsnog omdat het je niet raakt.

00:15:20: En wat moet je voelen als je het raakt?

00:15:22: Wat gebeurt er bij jou als het je wel raakt?

00:15:28: Dat is een heel intuitief gevoel dat het gewoon helemaal klopt.

00:15:34: Ik denk dat ik binnen de werken altijd op zoek ben naar iets heel persoonlijks en het moet... Hetgeen wat me op dat moment inspireert en bezighoud moet daarin zitten.

00:15:49: Al die mooie jurken die wij nooit te zien zullen krijgen.

00:15:52: Er zijn

00:15:53: heel veel... Ja, ik ben daar ook best wel specifiek in.

00:15:58: Veel ontwerpers maken hele grote collecties.

00:16:01: Ik doe eigenlijk hetzelfde.

00:16:03: Als ik aan een collectie bezig ben, ontwerp ik vaak wel vijftig als zestig looks.

00:16:08: Maar een stuk of achtien of twintig.

00:16:11: halen het echt tot dat andere mensen het zien.

00:16:15: En wat gebeurt er met die andere veertig feitsen?

00:16:17: Die worden ofwel in het proces afgekapt.

00:16:22: Ja, eigenlijk dat.

00:16:24: Of

00:16:24: pijnlijk, ja.

00:16:25: Nou, ik...

00:16:27: Of is het... De eticreatie

00:16:28: is.

00:16:28: Je zal misschien niet koppelen aan mijn werk, maar ik denk dat toch les is mooi best wel in mijn werk zit.

00:16:36: In een wereld waar fashion snel is, de ene collectie is nog niet klaar, ...of de andere wordt alweer gemaakt... ...gaat Iris van Herpen voor een totaal andere benadering.

00:16:46: Een duurzamere benadering.

00:16:49: Toch heeft ze een paar jaar een pretteportee lijn gehad... ...maar daar kwam ze snel van terug.

00:16:54: Ik heb inderdaad een paar seizoenen drie of zo ready to wear gedaan... ...omdat ik toen de Andam Awards had gewonnen in Parijs en dat hoorde daarbij.

00:17:02: Een begeleiding van een grote groep die daar achter zat.

00:17:08: Alleen het voelde van mij echt alsof ik... terug op school zat.

00:17:12: Omdat je heel erg beperkt bent in de materialen en technieken waar je mee werkt.

00:17:16: En ik had natuurlijk al jaren geïvesteerd in mijn eigen DNA, die bijzondere technieken en materialen die ik hier doe.

00:17:23: En dat kon allemaal niet.

00:17:25: Dat kan niet binnen ready to work.

00:17:27: Het is gewoon veel tijdsintensief.

00:17:29: Dus voor mij voelde het alsof ik weer een paar jaar terug de tijd ging en weer op de academie was beland en ik voelde me zo beperkt.

00:17:37: Ik kan daar in mijn DNA niet kwijt.

00:17:41: Dus dat was heel duidelijk.

00:17:44: En ik heb toen wel met veel plezier gedaan.

00:17:47: Maar ik wist ook absoluut dat houtkortuur is my height.

00:17:52: Dat is gewoon wie ik ben.

00:17:53: Jij hebt ook een hele grote fanbase.

00:17:55: Dat is een van de reinen natuurlijk.

00:17:57: En terecht de fanbase trouwens.

00:17:58: Dat in Rotterdam een grote overzicht in zo'n zelling komt.

00:18:03: Met heel veel van jouw werk.

00:18:05: Helaas niet alles natuurlijk, maar wel heel veel.

00:18:08: Het overziet zo'n vijftien jaar van jouw carrière en jouw werk.

00:18:13: Hoe stel je dat überhaupt samen?

00:18:15: Hoe... Hoe zeggen we die creatie wel, die creatie niet?

00:18:18: Dit doen we wel, dit doen we niet.

00:18:21: Hoe gaat zo iets?

00:18:21: Nou, dit is een heel proces geweest.

00:18:24: De expositie die in Rotterdam opent, is eigenlijk een vertaling van de expositie die ik in Parijs heb gedaan.

00:18:34: En daar heb ik vijf jaar gewerkt om dat helemaal samen te stellen.

00:18:37: Een

00:18:37: stuk echt lang,

00:18:38: ja.

00:18:39: Ik ben echt in mijn archief gedoken, inderdaad die selecties gemaakt met de curatoren.

00:18:44: Toen ik met die expositie bezig was, had ik echt het idee dat ik al dertig jaar aan het maken was of zo, omdat er gewoon zoveel in zit.

00:19:01: Dit is misschien een goed moment om even een zijpaartje in te slaan.

00:19:04: Straks ga ik het met Iris nog uitgebijt hebben over hoe het is om de grote sterren als Beyoncé en Lady Gaga te kleden.

00:19:12: Wat zij ziet als de sleutel tot haar succes.

00:19:15: En natuurlijk wat haar geheim is.

00:19:19: Maar voor mijn interview met Iris was ik langs de gang bij Kunzho Rotterdam... ...om er was een kijkje te nemen in de ruimte waar vanaf... ...Zeevend-twintig september twintig-twintig tot maart twintig-zesentwintig... ...de te toonstelling Sculpting Descensis te zien zal zijn.

00:19:34: Daar, in Rotterdam, sprak ik met de curator van de tentoonstelling.

00:19:41: Ik ben het binnengekomen in de kunsthal in Rotterdam.

00:19:45: Hartjescentrum, de zon schijnt, een iconisch gebouw van Rem Kohaas.

00:19:50: En ik loop door hele grote zalen op zoek naar de curator, Slotter Martins.

00:19:55: Eén van de curatoren ook van de tentoonstelling voor Iris van Herpen.

00:19:59: En als ik me niet vergis zie ik haar daar ook staan.

00:20:01: Hallo, goedemiddag.

00:20:04: Charlotte de Martens neemt me mee naar de plek in de kunsthal waar het allemaal gaat gebeuren.

00:20:10: We staan nu in een grote halde.

00:20:14: Het is de plek waar het een toonstelling te zien gaat zijn.

00:20:17: Een vierteenhonderd vierkante meter.

00:20:19: De toonstellingsruimte.

00:20:22: Dat is een grote ruimte.

00:20:24: We gaan niet alleen haar kunstwerker zien.

00:20:25: We gaan ook haar wereld induiken.

00:20:28: Op welke manier gaan we dat doen?

00:20:30: De tentoonstelling heet Ios van Herpers Sculpture Desensis, dus het prikelen van zintuigen

00:20:35: als het waren.

00:20:37: En je komt echt binnen in deze hal die wij volledig gaan verduisteren, want het is een daglichthal, dus dat is een best wel een technische uitdaging.

00:20:45: En dan wordt het negatief, wordt in allerlei kabinetten gezegd, maar getoond.

00:20:52: Verschinde

00:20:52: kamers, ja.

00:20:53: Ja, kabinet, verschillende kamers.

00:20:55: En ja, van de microcosmos tot de macrocosmos, dus hier krijg je... en een soort van apartheose, een hele mooie, kleurrijke jurken.

00:21:05: En hoe wordt dat getoond?

00:21:06: met haar jurken, maar ook met haar inspiratiebehandelen.

00:21:08: Dus hij heeft er komen boeken in vorm, projecties, film, soundscape, van Salve Del Praet.

00:21:17: En

00:21:17: ja,

00:21:18: je loopt dan zeg maar zo door die hoofdstukken en die hebben dan allemaal specifiek thema die dan ook een collectie toon.

00:21:25: Maar ook, ja... En dat is heel bijzonder om te zien dat het bij elkaar komt.

00:21:31: En er is ook een rariteiten kabinet aanwezig.

00:21:35: Ja, we hebben een Rariteitenkabinet met Halaal.

00:21:37: Haar inspiratiepulnaat zijn echt kleine kastjes waarin haar schoenen bijvoorbeeld ook getoond worden.

00:21:44: En boeken en bijvoorbeeld heel veel mooie kevers, ook uit Naturaalische gekleurde kevers, die soort van dierlijke glanstoonen.

00:21:53: En al die dingen zijn voor haar inspiratie om die jurk uit te maken.

00:21:57: Dus dat is weer heel bijzonder dat we dat zien.

00:22:00: En het is ook heel veel verschillende dingen te zien, maar we kunnen ook... Een beetje in haar atelier terechtkomen.

00:22:07: Hoe zit dat?

00:22:08: Hier in de middelste ruimte komt haar atelier, waarbij we een film zien van haar proces, hoe zij maakt.

00:22:15: Daar zie je heel veel van het samples, van die mondjes van dat materiaal dat zij gecreëerd heeft.

00:22:20: En we hebben een tafel ingericht met microscopen, waar de bezoeker dus echt kan kijken, net zoals jezelf doet, naar materialen om die... na te kunnen tekenen zodat ze en die materialiteit zien en dan proberen na te tekenen dat ze zelf echt maar voelen of merken dat het niet zo invoudig is dan wat je denkt.

00:22:43: En dat kan je daar dus zien.

00:22:47: Dus dat is heel fijn om dat mee te geven aan de bezoekers.

00:22:51: Dus dat ze echt merken van die jurk die ze zien is... op een hele bijzondere manier tot het land gekomen.

00:22:57: En jij bent natuurlijk ook met haar wereld ook bezig.

00:22:59: Wat heeft haar zienswijze, haar nieuw van werken, haar binnenwielter, wat ze wil met jou gedaan?

00:23:06: Nou, ik vind het verbaasde mij wat er allemaal achter zit en hoe zij dat aanpakt.

00:23:11: En ik was vorig jaar op haar Purpose Fashion Week tentoonsting.

00:23:15: Waar zou gewoon echt?

00:23:17: In staat is om het catwalk gebeuren, wat binnen vijftien minuten altijd gebeurt in Parijs.

00:23:24: Nu werken ze dan een jaar voor om een nieuwe collectie te maken en binnen vijftien minuten lopen die mannencans van de catwalk.

00:23:31: Zij draait het dan om.

00:23:32: Dus je kwam binnen in een grote hall en de mannencans hingen met haar creaties aan de muur.

00:23:38: Zat mensen er gewoon als een museumstuk naar konden kijken.

00:23:42: En ik vind dat briljant als mensen zou kunnen denken en dingen zo kunnen omdraaien.

00:23:49: Voordat ik afscheid neem van slotte ben ik toch benieuwd welke creatie van Iris haar favoriet is.

00:23:55: Het blijkt de Snake Dress-design uit de Caprio-collectie.

00:23:59: Overens dezelfde collectie waar ook de wereldberoemde Skeleton Dress deel van uitmaakt.

00:24:05: In de shownoods vind je een link naar de Snake Dress en de andere creaties die we bespreken.

00:24:10: Een slotte neemt ons mee in wat zij ziet.

00:24:15: en die echt de vorm van een slangen, een sneek, helemaal als een sculptuur over het lichaam van degene die het draagt vormt.

00:24:36: Ik zie ook de creatie.

00:24:37: Het is alsof je bijna gewoeg wordt door een slangen die overal er in en uit komt.

00:24:41: Ja,

00:24:41: dat klopt.

00:24:42: En het mooie is dat hij ook... Ze heeft echt onderzoek gedaan van hoe beweegt zo'n slang en hoe beweegt hij ook op het lichaam.

00:24:48: Dus als je hem aan hebt, de jurk, en je gaat daarmee lopen, dan blijft die slang echt een soort van... ...bewegen met de mensen.

00:24:57: Hij

00:24:58: kronkelt echt, zeg maar.

00:24:59: Ja, hij kronkelt echt een beetje.

00:25:00: Dat is echt heel tof om te zien.

00:25:03: En hij is ook nog geïnspireerd op gixemitelogie.

00:25:07: Het verhaal van Perssehuis en het hoofd van Mardusa wat afgetrokken is.

00:25:14: En dat beeld staat ernaast in Bronsgegoten.

00:25:18: Dus dat is heel mooi om te zien dat dat verhaal samenkomt.

00:25:22: En om het nog een extra lei laag te geven... ...heeft de kunstenaar Fule Biesli er een soort van projectie omheen gemaakt... ...waardoor het echt heel erg gaat leven.

00:25:31: En waar je het echt super veel angst uitstraalt.

00:25:34: Dus die emotie angst ga je er ook heel erg in voelen.

00:25:42: Ommertussen in het atelier van Iris... ...ben ik met de grote modeontwerper aanbeland bij haar doorbraak.

00:25:49: Want nu lijkt het zo vanzelfsprekend dat iemand met een talent van Iris van Herpen doorbreekt.

00:25:55: Maar

00:25:56: ik wil graag van haar zelf weten hoe zij haar succes verklaart.

00:26:02: Wat ik heel opvant is, is... We hebben natuurlijk heel veel kunstenaars bestaande en heel veel beroemde kunstenaars.

00:26:09: Maar vaak moeten mensen eerst even plaatsgezegd overlijden en doodgaan voordat ze geliefd gevierd en beroemd worden.

00:26:16: Terwijl jij studeerde... werd je aangeraden om vooral niet voor jezelf te gaan beginnen, maar eerst in een bedrijf je zou doorhoort op te gaan.

00:26:24: Dat deed je luidsjammel niet naar, je bent zelf aan het slag gegaan.

00:26:27: En eigenlijk ook in een hele kort periode ongelooflijk uitgroeidt tot een gigantische bekendheid.

00:26:34: Hoe kan dat?

00:26:34: Hoe komt dat?

00:26:35: Hoe is dat gebeurd?

00:26:37: Ik was inderdaad heel jong toen ik begon.

00:26:39: Ik ben mijn eigen leven al begonnen toen ik twintig was.

00:26:42: Als ik naar terugkijk, denk ik, ook gekke werk, dat ik dat zo heb gedaan.

00:26:46: Maar wederom, intuïtie, dat is toch wel wat mijn leid.

00:26:52: Het is een samenspel van dingen.

00:26:56: Ik denk dat ik, omdat ik al zo met mode en kunstiglijke tijd bezig was, werd ik zowel in de mode als in de kunst eigenlijk opgepikt.

00:27:06: En dat was een... interessante combinatie, waardoor ik en Catwalk kon doen en ook al vrij snel mijn eerste exposities kon gaan samenstellen.

00:27:19: En ik denk dat die twee werelden elkaar de hele tijd het gevoed hebben.

00:27:22: En omdat ik me dus niet specialiseerde in één, maar ja, ik probeerde die twee werelden samen te brengen.

00:27:30: Ook bijzonder dat je eigenlijk net student af bent.

00:27:34: En binnen een paar jaar weet Hollywood wie je bent, weet het Time Magazine te vinden, weet de serie te vinden, kan je shows geven, is er financiering.

00:27:43: Heel veel, laat ik het anders zeggen, heel veel kunstenaars kun je daar alleen maar van dromen.

00:27:51: Als zij zich afvragen hoe... De

00:27:52: twee mensen die daar wel een rol in hebben gespeeld zijn Lady Gaga en Björk.

00:27:56: Omdat zij gewoon vlak na dat ik afgestudeerd was mijn werk zei gaan dragen.

00:28:05: Orders zei gaan plaatsen waardoor ik gewoon wel veel zichtbaarheid kreeg voor iemand die net afgestudeerd was.

00:28:12: En ook het Groningen Museum heeft best wel een rol gespeeld.

00:28:16: Zij zijn ook vlak na dat ik ben afgestudeerd, zijn eigenlijk mijn werk gaan aankopen.

00:28:24: Het klinkt zo makkelijk.

00:28:25: Lady Gaga en Bjork hebben me al vroeg ontdekt.

00:28:29: Maar zoals ik al in aflevering twee leerde, zijn het vaak de stylisten die als superspotters de nieuwe talenten ontdekken.

00:28:37: En ik vraag aan Iris hoe de samenwerking met Bjork is ontstaan.

00:28:41: Ik had toen een persbureau in Londen en zij heeft via hun mijn collectie toen gezien en toen nam haar rechter Hans, creative director, assistent van alles wat die nam contact met mij op.

00:29:00: Het was gewoon per mail maar toen zei we gaan bellen en toen ben ik ook langs geweest in haar huis.

00:29:06: Voor de eerste fittings in Londen had ze toen nog een plek ook.

00:29:10: en later haar vaak opgezocht in IJsland.

00:29:13: Dus haar steeds beter leren kennen, eigenlijk steeds meer gaan samenwerken.

00:29:19: Naast Bjork en Lady Garak leed Iris natuurlijk de allergrootste op aarde.

00:29:24: Ik denk dat het bekendste bijvoorbeeld wel Beyoncé is.

00:29:27: En wat je nu gaat horen is een exusief kijkje achter de schermen van hoe Iris te werk gaat als de Amerikaanse superstar haar vraagt voor een creatie.

00:29:38: Is er een ijsje lijstje of heb jij de vrije hand of ga je naar haar toe of komt zij hierheen?

00:29:44: Hoe werkt dat?

00:29:48: Muze waar we mee werken is het anders.

00:29:51: Sommigen geven heel veel vrijheid.

00:29:53: Sommigen hebben inderdaad een wensenlijstje.

00:29:56: Beyoncé weet altijd wel goed wat ze wil, omdat ze heel duidelijk met een thema werkt.

00:30:01: Dat is ook mooi.

00:30:03: Ze wil ook dat de ene tour echt een totaal ander universum is dan de andere.

00:30:08: Dat doet ze heel goed.

00:30:09: Dus dan heeft ze wel echt een moodboard met inspiratie.

00:30:18: Invloeden die belangrijk zijn om erin te brengen.

00:30:22: En dan ga jij daarmee aan de slag?

00:30:23: Denk ik dan.

00:30:24: als je die bouwstening hebt en inspiratie dan... ...ga je natuurlijk daar helemaal iets eigens van maken.

00:30:30: En ga je dan, want dat moet gepast worden, dat moet gemeten worden... ...of de beweging goed gaat of het verschijnt gegen danst... ...ga je dan met die creatie in de koffer naar haar toe?

00:30:41: Of hoe werkselig

00:30:43: het is?

00:30:43: Zoet van.

00:30:45: De echte fittings doe ik meestal niet zelf.

00:30:47: Dat is dan met team, die zijn ook echt gespecialiseerd in tailoring... ...en die gaan het uiteindelijk ook weer afmaken.

00:30:55: Veel logische dat zij dat doen.

00:30:57: En dan komt er een fittingmoment.

00:30:59: Als ze geluk hebben is dat er één, als er iets meer aangepast moet worden zijn, dat er twee.

00:31:05: Maar Beyoncé werkt ook regelmatig met een bodydouble.

00:31:09: En zij heeft natuurlijk zoveel looks die ze laat maken op maat dat zij niet al die fittings zelf kan doen.

00:31:15: Dan zouden zij volgens mij fulltime in fittings zitten.

00:31:18: Dus dat doet ze ook regelmatig met een bodydouble.

00:31:22: En dan komt er wel iemand anders die haar lichaamsvorm dan heeft.

00:31:24: Ja,

00:31:25: zij heeft dus een letterlijke... Body double, dat is iemand die exact haar mate heeft.

00:31:31: En ook, nou ja, mee veranderd mocht zij veranderen.

00:31:36: En wat gapig je er eigenlijk?

00:31:38: Die term hoor je niet zo vaak?

00:31:39: Ja, het gebeurt wel.

00:31:42: En is dat bij Lady Gaga hetzelfde?

00:31:44: Of gaat het weer helemaal anders?

00:31:45: Nee, dat gaat weer anders.

00:31:47: Zij heeft geen body double, doet wel gewoon haar fittings.

00:31:52: En zij is ook iemand die heel veel vrijheid geeft.

00:31:55: Zij zegt echt van... Ik heb het dan dan nodig bij wijspreken en ik vertrouw op wat jij doet.

00:32:01: En ik zie het wel verschijnen.

00:32:02: Nou, ze wil wel tekeningen zien.

00:32:06: Maar het is niet dat er een heel moed wordt is en dat ze heel veel richting geeft daarin.

00:32:12: En hoe fijn of belangrijk is het voor jou dat de grote sterren je werk dragen?

00:32:21: Ik vind het... altijd een heel mooi moment om voor deze bijzondere vrouwen te werken.

00:32:28: En het geeft mijn werk ook weer een hele andere laag.

00:32:32: Zij een Beyoncé, maar ook een Gaga of een Björk, die hebben zo'n eigen kracht in hun creativiteit en wat ze maken.

00:32:44: En ik vind het heel bijzonder als mijn werk daar onderdeel van wordt.

00:32:48: En ja, het is... een andere manier van werken dan een collectie bijvoorbeeld.

00:32:57: Je bent onderdeel van een grote geheel, maar ik vind dat heel inspirerend.

00:33:02: Dus geef je weer nieuwe energie en nieuwe openingen.

00:33:05: Ja, absoluut.

00:33:06: En het creëert ook dat weer andere mensen mijn werk leren kennen.

00:33:10: Als we nu even met jou naar de toekomst gaan kijken, wat er wordt ook gewerkt aan nieuwe creaties en nieuwe werelden, denk ik ook.

00:33:19: Wat gaan we zien in de toekomst?

00:33:21: Wat gaan we ontdekken in de toekomst vanuit jouw hand?

00:33:29: Iets waar ik op dit moment mee bezig ben, waarin ik weet dat er nog veel meer mogelijk is, is het... proberen te vangen van een leven materiaal en dat ook leven te houden in relatie tot het lichaam.

00:33:45: En waar houdt het?

00:33:46: Is dat mosachtig of is dat een dier?

00:33:48: of wat moet ik mij voorstellen?

00:33:49: Nou, ik ben nu aan het samenwerken met wetenschappen, Chris Bellamy, en hij heeft een leven materiaal ontwikkeld waarin lichtgevende algae zitten en nog kunnen bewegen en ook leven blijven.

00:34:09: Wat daar aan heel mooi is, is dat als ontwerper ben ik niet alleen bezig met het ontwerpen van een look, maar ben ik het eigenlijk ook aan het onderhouden, aan het verzorgen.

00:34:20: Het heeft slaap nodig, het heeft zonlicht nodig, het heeft zuurstof nodig.

00:34:24: Dus dat materiaal moet verzorgd worden om leven te blijven.

00:34:29: En het heeft natuurlijk een hele mooie relatie ook tot onze eigen... Onze eigen biotom.

00:34:36: Wij zijn zelf een combinatie van heel veel organismes.

00:34:40: En levende materialen creëert natuurlijk ook mogelijkheid om materialen te laten ontwikkelen door de tijd heen en ze ook interactief te hebben.

00:34:52: In relatie tot je eigen... ontwikkeling.

00:34:56: Dus in de toekomst zie ik daar nog meer mogelijkheden om nieuwe samenwerkingen aan te gaan met bio-wetenschappers.

00:35:06: En houdt het dus in dat als iemand zelf een jurkachtig iets is van zijn leven en stof en iemand heeft die jurk dat hij die jurk ook moet verzorgen eigenlijk.

00:35:18: Ja, als je wilt dat die leven blijft, dan is het inderdaad onderdeel van, ja.

00:35:24: En de jurk kan dus ook overlijden eigenlijk

00:35:26: dan?

00:35:26: Ja.

00:35:27: Dat is wel... Is er ook een leeftijd op dan?

00:35:30: Nou, het is allemaal in de ontwikkeling.

00:35:31: En de materialen waar Chris mee bezig was, is het gelukt om bijvoorbeeld al een jaar te laten leven.

00:35:42: Wij zijn nu bezig met de next gen van dat materiaal.

00:35:46: Maar hoelang dat kan leven, dat weten we nog niet.

00:35:49: Nee, dat moeten we gaan onderzoeken.

00:35:51: Je bent weer de enige in de hele wereld die hiermee bezig is.

00:35:53: eigenlijk, op deze manier, die spinnen samenbrengen en daar dus een kunstwerk in de vorm van mode van te maken.

00:36:01: Ja, en eigenlijk is het wel bijzonder om te realiseren dat we meestal natuur dragen, maar dat het altijd overleden is.

00:36:10: En het is wel een mooi gegeven om te... Nou, sowieso is het natuurlijk een eerste stap om te denken aan materialen die in ieder geval onderdeel blijven van de cyclus, van een natuurlijke cyclus van een natuur, maar de volgende stap, en dat is hoe ik dit project zie met Chris Bellamy, is te gaan kijken hoe kunnen we echt samenleven met die natuur.

00:36:34: Na anderhalf uur praten is het voor mij tijd om het gesprek met Iris helaas af te ronden.

00:36:39: We hebben zoveel besproken.

00:36:41: Haar drie muzes, de natuur, het materiaal en het lichaam.

00:36:46: De manier waarop ze achter zijn voren werkt.

00:36:49: De samenwerkingen buiten de mode en haar ongelooflijke succes bij de grote wereldsterren.

00:36:55: Ik heb nog één laatste vraag voor haar.

00:36:57: De centrale vraag waar ik de afgelopen afleveringen naartoe heb gewerkt.

00:37:02: Wat vind jij zelf dat jou geheim is?

00:37:05: Ik denk mijn verbeeldingskracht.

00:37:11: Binnen mijn proces ligt mijn focus heel erg op onzichtbare verbindingen zichtbaar maken.

00:37:19: En ik voel dat al die discipline's, al die lagen van het leven om ons heen zijn zo met elkaar verbonden, net als binnen de natuur.

00:37:28: Maar wij hebben een neiging om het allemaal in hokjes te plaatsen en het los van elkaar te benaderen en te onderzoeken.

00:37:36: En wat ik juist door middel van mijn werk doe, is die... connecties zichtbaar maken.

00:37:43: En ik denk dat dat een heel belangrijke onderdeel is van de kern van mijn werk en dus ook mijn geheim.

00:37:53: En het geheim is eigenlijk als een soort van spinnenweb.

00:37:55: Alles met elkaar verbinden en connecten met elkaar.

00:37:59: Je zei zelf dat je misschien iets te vroeg geboren bent in deze wereld, maar ik denk voor ons juist precies op het goede moment.

00:38:06: Dank je wel.

00:38:08: Als ik afscheid neem van Iris, Kijk ik nog één keer rond in haar atelier en zie ik al die mooie creaties in woording.

00:38:18: Al dat onzichtbare dat zij zichtbaar maakt.

00:38:22: En wat mij vooral is bijgebleven, is de manier waarop Iris naar de natuur kijkt.

00:38:27: Naar de bewegingen, de structuren, de veranderingen.

00:38:33: Op de terugweg van haar atelier naar mijn huis loop ik met de fiets aan mijn hand dwars door het Amsterdamse Westerpark.

00:38:40: En ik merk dat ik Anders om henkijk, anders naar het schors van de weelgekijk, naar de nerve van een blad aan een lindeboom, naar de manier waarop het riet beweegt door de wind.

00:38:51: De wereld van Iris van Herpen is onze wereld, maar dan gezien met totaal andere ogen.

00:38:57: Ogen die maar eens in de zoveel jaren voorbij komen.

00:39:03: Mijn naam is Splinter en je luistert naar Het Geheim van Iris van Herpen.

00:39:08: Een podcast van Nationale Nederlanden, partner van kunst van Rotterdam.